Το»απεχθές Χρέος» της Κύπρου (και της Ελλάδας) και η νομική αντιμετώπιση του χρέους

greek_debt_817725γράφει ο Δελημάτσης Κωνσταντίνος

Με αφορμή την κρίση την οποία ζούμε τις τελευταίες ημέρες , έχουν χυθεί τόνοι από μελάνι , και έχουν γραφτεί χιλιάδες Άρθρα με προτεινόμενες λύσεις. Όλες οι προτεινόμενες λύσεις συντείνουν στους εξής  άξονες . Ο πρώτος είναι η διάσωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος δια μέσου της Τρόικας, ο δεύτερος είναι η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη. Δυστυχώς από ότι φαίνετε δεν υπάρχει κάποια άλλη λύση εκτός από αυτές τις δυο. Αυτό όμως είναι αληθές ή μήπως υπάρχει και άλλη λύση που δεν την έχουμε σκεφτεί ?

Οι προτεινόμενες λύσεις παρουσιάζουν τα εξής προβλήματα . Η μεν λύση της διάσωσης μέσο Τρόικας απαιτεί περιστολή των κοινωνικών δαπανών , με πρώτους στόχους την Υγεία , την παιδεία και την κοινωνική πρόνοια. Παράλληλα απαιτεί την αύξηση των δημοσιονομικών εσόδων δια μέσου της της εκτεταμένης  φορολογίας , ενώ στον τραπεζικό τομέα  το κούρεμα των καταθέσεων , το οποίο ακόμα δεν έχει ξεκαθαρίσει σε ποιο ύψος θα φτάσει. Από την άλλη η προτεινόμενη λύση της εξόδου μόνο ως ουτοπία φαντάζει αφού η ένταξη στην ευρωζώνη , ήταν προαπαιτούμενο για τις δέκα νέες χώρες (μεταξύ των οποίων και η Κύπρος) οι οποίες εντάχτηκαν στην ΕΕ. Οπότε βλέπουμε ότι η υιοθέτηση της πρώτης άποψης δημιουργεί κοινωνική αναταραχή δια μέσου της οικονομικής ύφεσης που συνεπάγεται, η δε υιοθέτηση της δεύτερης άποψης είναι απλά ανέφικτη.

Από ότι φαίνετε από τα παραπάνω η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκετε σε αδιέξοδο. Είναι όμως τα πράγματα έτσι ?Κατά την άποψη μου υπάρχει ένα ενδεχόμενο λύσης το οποίο ούτε εξετάστηκε , ούτε και αναφέρθηκε πουθενά.

Η έννοια του «απεχθούς Χρέους» και πως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στο κυπριακό πρόβλημα.

Μετά τον Ισπανό-Αμερικανικό πόλεμο του 1896 , η Κουβά περιέρχεται στα χέρια των ΗΠΑ, ταυτόχρονα όμως περιέρχεται και το τεράστιο εξωτερικό χρέος που η χώρα είχε. Όπως ήταν φυσικό οι ΗΠΑ καμία διάθεση δεν είχαν να ξεπληρώνουν χρέη τα οποία κάποιοι άλλοι δημιούργησαν , πλην όμως το τότε Δημόσιο διεθνές Δίκαιο , δεν είχε εξελιχτεί σε τέτοιο βαθμό ούτος ώστε να μπορεί να προβλεφτεί τι συμβαίνει όταν μια κρατική οντότητα διαδέχεται κάποια άλλη. Με απλά λόγια οι ΗΠΑ έψαχναν έναν τρόπο να μην φορτωθούν τα χρέη της Κούβας.

Η λύση ήρθε από εκεί που δεν το περίμεναν , ο Αλεξάντερ Σακς, ήταν Υπουργός στη Τσαρική Ρωσία και παράλληλα ειδικός σε θέματα δικαίου,  μετά την επανάσταση του 1917 βρέθηκε να διδάσκει σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 1927 παρουσίασε την έννοια του Απεχθούς Χρέους. Σύμφωνα με αυτήν για να χαρακτηριστεί ένα χρέος ως Απεχθές έπρεπε να υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις:

1ον – Τα δάνεια να συμφωνήθηκαν χωρίς τη συγκατάθεση των πολιτών.

2ον – Τα δάνεια να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες που δεν ωφέλησαν το έθνος.

3ον – Ο πιστωτής να ήταν ενήμερος γι’ αυτή την κατάσταση και να σφύριζε αδιάφορα.

Το χρέος της Κούβας διαγράφεται , το 2002 η ΗΠΑ έχοντας καταλάβει το Ιράκ , στην συνεδρία της G8 το 2003 εγείρουν  θέμα  «Απεχθούς χρέους» και ζητούν την  διαγραφή του εξωτερικού χρέους του Ιράκ, αντιλαμβανόμενες όμως τις συνέπειες τις οποίες θα είχε μια τέτοια ενέργεια ανακρούουν πρίμνα και με την συγκατάθεση των πιστωτών συμφωνούν «κούρεμα» της τάξεως του 40%. Το 2006 ο Ισημερινός ανακοινώνει ( παρά τις προειδοποιήσεις της Παγκόσμιας τράπεζας) την επανεξέταση του χρέους του με σκοπό την διαγραφή του χρέους που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «απεχθές». Οι πιστωτές μπροστά στο ενδεχόμενο να χάσουν τα λεφτά τους, ξεκινάν να πουλούν τα ομόλογα τους στο 20% της αξίας τους ενώ η κυβέρνηση του Ισημερινού μυστικά ξεκινά να τα αγοράζει μειώνοντας έτσι κατά 80% το εξωτερικό της χρέος[1].

Πως μπορεί να εφαρμοστεί η έννοια του  «απεχθούς Χρέους» όμως στην περίπτωση της Κύπρου ?

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του διοικητή της κεντρικής Τράπεζας Πανίκου Δημητριάδη , κατά το τελευταίο εξάμηνο της διακυβέρνησης Χριστόφια η Λαϊκή τράπεζα , παρά το γεγονός ότι οι κυβερνώντες αλλά και ο διοικητής της ΚΤ γνώριζαν ότι θα κλείσει , άντλησαν δια μέσου ΕLA 9,2 δισεκατομμύρια Ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 55% , του συνολικού χρέους το οποίο καλούμαστε δια μέσου του μνημονίου να ξεπληρώσουμε.

Αυτομάτως λοιπόν προκύπτουν τα εξής ερωτήματα. Τα συγκεκριμένα δάνεια να συμφωνήθηκαν με την συγκατάθεση των πολιτών? Τα δάνεια να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες που  ωφέλησαν το έθνος? Ο πιστωτής ήταν ενήμερος γι’ αυτή την κατάσταση και παρόλα αυτά σφύριζε αδιάφορα?

Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα σύμφωνα με τις δηλώσεις του Διοικητή της ΚΤ ουδείς πλην του ιδίου και της κυβέρνησης, γνώριζε οτιδήποτε για τα συγκριμένα δάνεια , τα οποία συμφωνήθηκαν εν κρυπτό και παρά το γεγονός ότι τόσο οι δανειστές όσο και οι οφειλέτες γνώριζαν ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα διάσωσης της Λαϊκής Τράπεζας.

Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα σύμφωνα πάλι με τις δηλώσεις του Διοικητή της ΚΤ , ήταν γνωστό τόσο στους κυβερνώντες όσο και στον ίδιο ότι η Λαϊκή Τράπεζα θα κλείσει, οπότε ο ισχυρισμός ότι τα δάνεια έγιναν για να διασωθεί η Τράπεζα και έτσι να αποφευχθεί ο κίνδυνος κατάρρευσης του Χρηματοπιστωτικού συστήματος δεν φαίνετε να ευσταθεί. Αρά όχι μόνο δεν ξοδεύτηκαν σε κάποια δραστηριότητα που ωφέλησε το έθνος , αλλά πριν ακόμα γίνουν ήταν γνωστό ότι θα επιβάρυναν το ήδη βεβαρυμμένο εξωτερικό χρέος της χώρας.

Όσον αφορά το τρίτο ερώτημα η ΕΚΤ γνωρίζοντας το πρόβλημα είχε ζητήσει τα χορηγούμενα δάνεια να τα εγγυηθεί το ίδιο το κράτος , κάτι το οποίο έγινε για τα 3,8 δις. τουλάχιστον τα οποία εγγυήθηκε άμεσα το ίδιο το κράτος, αφού τα υπόλοιπα 5,4 δις τα εγγυούταν  έμμεσα ως ο κάτοχος του 80% των μετοχών της Λαϊκής Τράπεζας. Αρά από τα παραπάνω  προκύπτει ότι οι δανειστές γνώριζαν την κατάσταση η οποία επικρατούσε αλλά παρόλα αυτά συνέχιζαν να χρηματοδοτούν αυτήν την κατάσταση.

Σύμφωνα λοιπόν με όλα τα παραπάνω θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ένα αρκετά σοβαρό κομμάτι του Κυπριακού χρέους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «απεχθές». Αυτό όμως για να γίνει θα πρέπει πρώτα να υπάρξει πολιτική βούληση , και στην συνέχεια να εξευρεθούν οι κατάλληλοι τεχνοκράτες , οι οποίοι θα εξετάσουν το ενδεχόμενο διαγραφής. Άλλωστε δεν θα πρέπει να ξεχνάμε, ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο πιθανότατα να παρακινούσε τους ίδιους τους δανειστές μας  να «κουρέψουν» τις  απαιτήσεις τους, με αποτέλεσμα τα χρήματα τα οποία θα εξοικονομηθούν να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σκοπούς που το ίδιο το κράτος θα επιλέξει .

Συμπερασματικά λοιπόν προκύπτει ότι η κυπριακή κυβέρνηση οφείλει να εξετάσει το ενδεχόμενο της διαγραφής του χρέους , το οποίο πληροί τις προυποθέσεις να χαρακτηριστεί ως «απεχθές», και έτσι με τα χρήματα που θα εξοικονομήσει να επανεκκίνηση την οικονομία της Χώρας.

*ο Δελημάτσης Κωνσταντίνος είναι φοιτητής νομικής στο πανεπιστήμιο Λευκωσίας της Κύπρου


[1] http://www.mpetskas.gr/2011/04/blog-post_1339.html

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.