Το νομικό πλαίσιο της μεθόδου της παρένθετης μητρότητας στην Νέα Ζηλανδία

Γράφει ο Κοκκινογέννης Ιωάννης dfb03__5332881b03d17e99985c4ec0d35ed3e3_M1

1.Εισαγωγικά σχόλια

Κατά την διάρκεια των τελευταίων χρόνων παρατηρούνται ραγδαίες εξελίξεις στην επιστήμη της γενετικής, που επιτρέπουν στα άτομα που ελπίζουν να τεκνοποιήσουν, ακόμη και όταν αυτά στερούνται του δικαιώματος αυτού εκ φύσεως, με την αντιμετώπιση κάθε είδους προβλήματος στειρότητας μέσω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Με τον όρο αυτό, δηλώνονται όλες οι μέθοδοι, με τις οποίες επιτυγχάνεται η σύλληψη και η κυοφορία του εμβρύου χωρίς σεξουαλική επαφή, αλλά με την συνδρομή της επιστήμης.

Εν προκειμένω, δεν θα ήταν δυνατό να αποτραπούν τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να συμμετάσχουν σε μία τέτοια διαδικασία. Όμως, εφόσον συνέπεια αυτής της μεθόδου είναι η απόκτηση τέκνων, προβάλλει απόλυτα επιβεβλημένη η ολοκληρωτική νομοθετική αντιμετώπιση των ζητημάτων που συνδέονται άρρηκτα με τις μεθόδους της ιατρικής υποβοήθησης στην αναπαραγωγή. Καθήκον της κάθε δικαιϊκής τάξης αποτελεί ο καθορισμός των ορίων εφαρμογής των νέων αυτών μεθόδων και η νομοθετική ρύθμιση των προβλημάτων που από αυτές ανακύπτουν.

Εφόσον τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι, οι κοινωνίες έχουν αποδεχθεί σε μεγάλο βαθμό τις νέες αυτές μορφές οικογένειας, τα πρόσωπα έχουν αποδεχθεί αρκετά με τη μεσολάβηση ενός τρίτου προσώπου στην διαδικασία απόκτησης παιδιού και η προσφυγή στην ιατρική υποβοήθηση αγγίζει ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό προσώπων, με συνέπεια τα σχετικά προβλήματα να επιζητούν επιτακτικά νομοθετική ρύθμιση.

Μεταξύ των άλλων ιατρικών μεθόδων ιατρικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, είναι και η παρένθετη μητρότητα ή αλλιώς ο δανεισμός μήτρας, θέμα διαπραγμάτευσης στην παρούσα εργασίας. Σκοπός της παρούσας αποτελεί η απεικόνιση του νομικού καθεστώτος της γνωστής στο χώρο του οικογενειακού δικαίου, μεθόδου της παρένθετης μητρότητας στην χώρα της Νέας Ζηλανδίας.

 

2. Η μέθοδος της παρένθετης μητρότητας υπό την ερμηνεία της ισχύουσας νομοθεσίας στην Νέα Ζηλανδία.

Η μέθοδος της παρένθετης μητρότητας στην Νέα Ζηλανδία επιτρέπεται υπό την αλτρουιστική της μορφή. Λαμβάνοντας υπόψη της ελλείψεως της νομολογίας σχετικώς με την προαναφερθείσα μέθοδο στην εν λόγω χώρα, θα ακολουθήσει η ανάλυση των νομικών ζητημάτων που αφορούν πληρωμές αυτής, τα νόμιμα προαπαιτούμενα των εν λόγω συμφωνιών, την δημοσίευση αυτής, και τέλος τα δικαιώματα των γεννηθέντων παιδιών καθώς και των μητέρων αυτών, σύμφωνα με τις επιταγές των σχετικών νόμων της χώρας.

3. Η νομοθετική ρύθμιση στην Νέα Ζηλανδία, οι όροι του επιτρεπτού, οι γενικοί και ειδικοί όροι και οι κυρώσεις που επιβάλλονται στους παραβάτες αυτών.

             Ο “Human Assisted Reproductive Act 2004, έχει στόχο την διασφάλιση των αναδυόμενων οφελών από αναπαραγωγικές διαδικασίες όπως η προκείμενη, θεσπίζει κατάλληλα μέτρα για την προστασία και την προαγωγή της υγείας, της ασφάλειας, της αξιοπρέπειας των ατομικών δικαιωμάτων, απαγορεύει τον εμπορικό χαρακτήρα αυτής της μεθόδου και τονίζει ότι οι αναπαραγωγικές διαδικασίες πέραν των νομικά καθιερωμένων είναι απαγορευμένες, βεβαιώνει ότι τα άτομα που γεννιούνται από δανεικά έμβρυα ή κύτταρα έχουν την ευχέρεια να μάθουν και να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις βιολογικές τους ρίζες, και ακόμη καθιερώνει την προστασία των παιδιών και των γυναικών αντιστοίχως.

Πέραν των ως άνω, κυρώνει ότι «κάθε άτομο που λαμβάνει ή παίρνει ή δίνει ή συμφωνεί να λάβει ή να δώσει οικονομική αμοιβή για την συμμετοχή του ή για τη συμμετοχή τρίτου, διαπράττει παράβαση η οποία τιμωρείται με ποινή φυλάκισης ενός έτους ή και καταβολής προστίμου έως 100.000,00 $ ή ακόμη και τα δύο».

Επιπροσθέτως, διαφοροποιεί την οικονομική αμοιβή με αυτήν που λαμβάνει χώρα για τα ευλόγως απαραίτητα έξοδα που αφορούν την αναπαραγωγική διαδικασία, όπως για παράδειγμα η αποθήκευση ή η μεταφορά ή η χρησιμοποίηση ενός ανθρώπινου εμβρύου, η παροχή συμβουλών των συμβαλλομένων μερών, η πραγματοποίηση τεστ εγκυμοσύνης και τεστ ωορρηξίας ή δαπανών για παροχή νομικών συμβουλών στην παρένθετη μητέρα.

Ρητώς απαγορεύει την οποιαδήποτε δημοσίευση υλικού που να προκαλεί σε πρόσωπα να συμμετέχουν σε τέτοιες συμφωνίες όπως για παράδειγμα στις εφημερίδες, στα περιοδικά, σε τηλεοπτικές μεταδόσεις ή και ηλεκτρονικά μέσα. Καθιερώνει μάλιστα ποινή φυλάκισης έως τρείς μήνες και καταβολή προστίμου έως 2.500,00 % ή ακόμη και τα δύο στους παραβάτες.

Η ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει ο προκείμενος νόμος, είναι η θέσπιση δύο συστημάτων επίβλεψης του ζητήματος, και αυτά είναι η Υπουργική Συμβουλευτική Επιτροπή και η Επιτροπή που σχετίζεται με το ηθικό κομμάτι της μεθόδου. Και τέλος διαμορφώνει υπό ποιές προϋποθέσεις πραγματώνεται η πρακτική εφαρμογή της μεθόδου και αυτές είναι οι ως ακολούθως : α) απαραιτήτως ο ένας εκ των δυο γονέων ( αυτούς που θα δώσουν το παιδί ) θα είναι ο γενετικά πραγματικά γονιός στην παρένθετη μητρότητα, β) επιβάλλεται η διάγνωση  προβλήματος υγείας της μητέρας που θα αναλάβει να μεγαλώσει το παιδί και τέλος γ) θα πρέπει να αποσαφηνιστεί η επαφή των συμβαλλόμενων μερών έπειτα της ολοκλήρωσης της διαδικασίας, υπό την μορφή συζητήσεως.

Κατοχυρώνει επιπροσθέτως το θεμελιώδες δικαίωμα ενός παιδιού που γεννήθηκε υπό την πρακτική εφαρμογή και ολοκλήρωση της διαδικασίας να γνωρίζουν την βιολογική τους προέλευση, εφόσον υπογραμμίζει ότι κάθε παιδί στα 18 του χρόνια, έχει το δικαίωμα να έχει πρόσβαση στα στοιχεία του δότη του».

4. Η ίδρυση της συγγένειας με τον πατέρα και την μητέρα αντιστοίχως και η κατοχύρωση αυτής μέσω συμβολαιογράφου και παρουσία δικηγόρου, ο αποκλεισμός της δικαστικής αναγνώρισης της πατρότητας στην περίπτωση της εξωσωματικής γονιμοποίησης.

            Από την ερμηνεία του“ Status of Children Act 1969”  συνάγεται ότι αυτός επιμελείται τον ρόλο της συγγένειας και τα συναφή προς αυτήν. Αναφέρεται σε αυτόν ότι «η παρένθετη μητέρα είναι η νόμιμη μητέρα οποιουδήποτε παιδιού γεννιέται ανεξαρτήτως του τρόπου συλλήψεως αυτού ( είτε με πράξη της σεξουαλικής επαφής είτε με χρήση τεχνικών μέσων)». Συνεπώς, κατοχυρώνεται το θεμελιώδες δικαίωμα της συγγένειας του γεννηθέντος παιδιού. Εν προκειμένω, η παρένθετη μητέρα είναι αυτή που κατέχει δικαιώματα και υποχρεώσεις μητρότητας έως την υιοθεσία του παιδιού, ακόμη και στις περιπτώσεις που γίνεται εμφύτευση ωαρίου άλλης γυναίκας, γονιμοποιημένα από τον άντρα της τελευταίας, η πρώτη που το κυοφορεί είναι η μητέρα.

Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερη προσοχή υπό την εξέταση αυτού, είναι το γεγονός ότι αν η κυοφορούμενη αλλάξει γνώμη και θελήσει να κρατήσει το παιδί. Σχετικά με το παραπάνω, ο νόμος ορίζει ότι αυτή η γυναίκα θεωρείται η νόμιμη μητέρα του παιδιού, το ίδιο θεσπίζει και στις περιπτώσεις όπου αλλάζουν γνώμη οι θετοί γονείς.

Ιδιαιτερότητα ακόμη παρουσιάζουν οι απαντήσεις στον προβληματισμό  που προκύπτουν από την λύση ενός γάμου που οφείλεται είτε εκ θανάτου είτε άλλων λόγων. Πιο συγκεκριμένα, ο νομοθέτης διευκρινίζει ότι «αν ένα παιδί γεννηθεί κατά τη διάρκεια του γάμου ή εντός της περιόδου δέκα μηνών από την λύση του αυτού που επήλθε είτε από θάνατο εντός εκ των δύο συζύγων είτε από άλλους λόγους, θα πρέπει, ελλείψει αποδείξεων του αντιθέτου, να θεωρείται παιδί της μητέρας και του πατέρα ή του πρώην πατέρα αντιστοίχως».

Το ίδιο θέτει να ισχύει και στις περιπτώσεις που ένα παιδί έχει γεννηθεί πριν ή έπειτα της ενάρξεως ισχύος του νόμου, αν γεννήθηκε στην Νέα Ζηλανδία ή όχι, αν ο πατέρας του ή η μητέρα του έχει ή δεν έχει μόνιμη κατοικία ή διαμονή σε αυτή τη χώρα.

Επιπροσθέτως, στις περιπτώσεις που όταν η παρένθετη μητρότητα πραγματοποιηθεί διαμέσου σεξουαλικών επαφών μεταξύ της παρένθετης μητέρας ( που επιβάλλεται να είναι παντρεμένη) και του προτιθέμενου πατέρα, ο νόμιμος σύζυγος αυτής θεωρείται ο νόμιμος πατέρας του κυοφορούμενου και αυτή η νόμιμη μητέρα αυτού.

Επίσης, κατοχυρώνει την πατρότητα του παιδιού με την αναγνώριση αυτής μέσω συμβολαιογραφικής πράξης με παρουσία δικηγόρου. Αυτό άλλωστε θεωρείται απόδειξη ότι το πρόσωπο που αποκαλείται πατέρας είναι πραγματικά ο πατέρας του παιδιού.

Ο νόμος αναφέρει επίσης τις περιπτώσεις της μεθόδου με χρήση τεχνικών γονιμοποιήσεων με σπέρμα μελλοντικού πατέρα. Ειδικότερα τα σημεία 18 και 21 του νόμου αντιστοίχως, ασκούν επιρροές στη νόμιμη παρένθετη μητρότητα.

Θεσπίζει ειδικά για την εξωσωματική γονιμοποίηση δηλαδή αυτή που όταν μια γυναίκα δρα ως παρένθετη μητέρα και μένει έγκυος μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης με συναίνεση του συντρόφου της χρησιμοποιώντας το σπέρμα ενός άντρα άλλος του συντρόφου της, ο πραγματικός σύντροφος της παρένθετης μητέρας θεωρείται σε κάθε περίπτωση, πατέρας του παιδιού αυτής της εγκυμοσύνης. Από την άλλη πλευρά ορίζει πως στις περιπτώσεις που μια γυναίκα λειτουργεί μόνη της συγκεκριμένα ή όχι ο δότης του σπέρματος δεν θεωρείται σε κάθε περίπτωση γόνος του παιδιού από εγκυμοσύνη μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης. Τονίζει ότι αν αυτά λαμβάνονταν υπόψη η παρένθετη μητρότητα και πατρότητα θα είχαν ως συνέπεια ο μελλοντικός πατέρας να αποδεσμεύεται πλήρως από κάθε νομικό καθεστώς ή ευθύνη αναφορικά με το παρένθετο παιδί, στις περιπτώσεις που οι συμφωνίες σταματούσαν και κάθε σύντροφος της παρένθετης μητέρας που συναινούσε θα αναλάμβανε τις υποχρεώσεις.

Κατά την διένεξη μίας υποθέσεως σε Δικαστήριο της εν λόγω χώρας, ένας δικαστής παρατήρησε στο ζήτημα ότι η μητέρας ενός παιδιού είναι αυτή που κυοφορεί και γεννά το παιδί, ακόμα για τη γυναίκα που δεν είχε καμία γενετική βιολογική σχέση με το παιδί σημαίνει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις της παρένθετης μητρότητας, η πραγματικότητα αντιστοιχεί ότι η γενετική πραγματικότητα στην Νέα Ζηλανδία δεν αναγνωρίζονται νομικά.

5. Η χρήση της μεθόδου της παρένθετης μητρότητας από τους πολίτες της Νέας Ζηλανδίας.

            Γεγονός είναι ότι τα τελευταία χρόνια οι πολίτες της Νέας Ζηλανδίας, επιλέγουν να κάνουν χρήση της μεθόδου της παρένθετης μητρότητας εκτός των συνόρων της χώρας.

Από τις αρχές του 2010 με την δημοσίευση του «Παιδί, η Νεότητα και η Οικογένεια», σημειώνεται ότι η κυβέρνηση της χώρας και το πρακτορείο παιδικής προστασίας και ευημερίας, έχει λάβει 63 αιτήσεις πολιτών σχετικά με το να αποκτήσουν – ή και να παραγγείλουν ή και που έχουν ήδη αποκτήσει παρένθετο παιδί, και έχει λάβει γνώση μέσω σχετικών ερευνών, για περίπου 15 παιδιά που έχουν γεννηθεί ως προϊόντα συμφωνιών παρένθετης μητρότητας στην προκείμενη χώρα.

6. Συμπερασματικές παρατηρήσεις 

Από τα παραπάνω λεχθέντα προκύπτει ότι στην εν λόγω χώρα ασκείται επιρροή στις συμφωνίες της παρένθετης μητρότητας από την σημαντική της νομοθεσία, μολονότι το γεγονός ότι η νομοθεσία αυτής δεν σχετίζεται πλήρως με τον εν λόγω θεσμό.

Αξίζει να τονισθεί ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Ζέας Ζηλανδίας, αναφέρει προσφάτως ότι δεν υπάρχουν σχέδια να δημιουργήσουν ένα νομικό θεσμοθετημένο περιορισμό στη διεθνή παρένθετη μητρότητα, αλλά αναφέρει ότι παιδία που γεννιούνται ως προϊόντα, δεν επιτρέπεται να εισέρχονται στη Νέα Ζηλανδία, παρά μόνο όταν εγκριθεί από τον σχετικό Υπουργό.

Γενικότερα ανά τον κόσμο παρατηρείται ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα της ιατρικής με βαθύτατες κοινωνικές συνέπειες. Η ολοένα και διευρυνόμενη εφαρμογή των σχετικών ιατρικών μεθόδων και στην Ελλάδα κατέστησε αναγκαία τη νομοθετική παρέμβαση.

Αυτό που τεκμαίρεται σπουδαίο είναι ότι κάθε ρύθμιση της τεχνητής γονιμοποίησης οφείλει να αποβλέπει στο συμφέρον του παιδιού που θα γεννηθεί, αποδέχεται υπό όρους, όλες τις ιατρικές μεθόδους. Υπό το ισχύον δίκαιο ρυθμίζονται οι υπάρχουσες μέθοδοι υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και η βιολογική αλήθεια της καταγωγής παραγκωνίζεται και χάνει τη σημασία της ως αιτία ίδρυσης νομικής συγγένειας. Την αντικαθιστά η αναγνώριση της κοινωνικοσυναισθηματικής συγγένειας, της ίδρυσης της νομικής συγγένειας επί τη βάσει της βούλησης των προσώπων να συνδεθούν με το δεσμό αυτό.

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.