Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και τα βρετανικά εγκλήματα πολέμου : Η δίκη του Tony Blair;

g_image.phpΓράφει η Λαμπροπούλου Βικτώρια

Πριν από χρόνια προβλήθηκε σε βρετανικό τηλεοπτικό σταθμό μία ταινία με τον τίτλο «Η Δίκη του Tony Blair”.
Όχι μόνο ήταν αρκετά αστεία, μια που απεικόνιζε τον πρώην Βρετανό πρωθυπουργό να μοιράζεται με όλους και αναρίθμητες φορές ότι «ένιωθε το χέρι της μοίρας» στον ώμο του, αλλά η ίδια η υπόθεση της ταινίας που αφορούσε σε έναν Tony Blair έτοιμο να σταλεί στη Χάγη για να δικαστεί για τα γεγονότα του Δεύτερου Πολέμου στο Ιράκ ήταν βαθύτατα ικανοποιητική σε συναισθηματικό επίπεδο.
Εκείνη την εποχή έμοιαζε με ευσεβή πόθο , αλλά πρόσφατες εξελίξεις από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δίνουν λόγους να πιστεύει κανείς ότι ο Tony Blair δεν έχει διαφύγει τον κίνδυνο ακόμα.
Ισχυρισμοί ότι τα βρετανικά στρατεύματα κακοποίησαν και βασάνισαν κρατουμένους κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Πολέμου στο Ιράκ αναδύονταν στην επιφάνεια ανά καιρούς όλη την περασμένη δεκαετία, κυρίως λόγω της δουλειάς των Δικηγόρων Δημοσίων Συμφερόντων (Public Interests Lawyers –PIL) στο Birmingham και του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τα Συνταγματικά και Ανθρώπινα Δικαιώματα (European Center for Constitutional and Human Rights – ECCHR), το οποίο εδρεύει στο Βερολίνο.
Τα διαρκώς αυξανόμενα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει αυτές οι δύο οργανώσεις και άλλες σαν αυτές είναι κατανοητό να έχει δημιουργήσει μια κάποια αναταραχή ως προς το πώς συμπεριφέρθηκαν τα βρετανικά στρατεύματα κατά την παραμονή τους στο Ιράκ. Δυστυχώς, όλη αυτή η ανησυχία αντιμετωπίστηκε ως τώρα με τον «βρετανικό τρόπο», δηλαδή με μία σωρεία παρατεταμένων, κοστοβόρων δημόσιων ερευνών όπου όλοι γενικά και κανένας ειδικότερα κατηγορούνται για όσα συνέβησαν.
Στις σοβαρές υποθέσεις, ο πολιτικός του παρόντος (σχεδόν απαρέγκλιτα κάποιος άλλος από αυτόν που ευθύνεται για τα γεγονότα που εξετάζονται) «μετανιώνει» για τις ενέργειες του προκατόχου του, όπως ακριβώς ο διάδοχος του αναπόφευκτα «θα μετανιώνει» κάποια μέρα για την οποιαδήποτε «σκοτεινή» δραστηριότητα του ίδιου.

Οι έρευνες al-Sweady και Baha Mousa
Οι δύο σημαντικότερες έρευνες σχετικά με τις βρετανικές ενέργειες στο Ιράκ είναι η Έρευνα al-Sweady και η Έρευνα Baha Mousa.
Η Έρευνα al-Sweady επικεντρώνεται στα γεγονότα που αφορούν τη Μάχη του Danny Boy, μία ανταλλαγή πυρών που ξέσπασε σε βρετανικό σημείο ελέγχου στο Ιράκ το 2004. Αρχικοί ισχυρισμοί, ότι μία ομάδα Ιρακινών που κρατήθηκαν αιχμάλωτοι εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες, αποσύρθηκαν αλλά οι έρευνες συνεχίζονται με βάση υπόνοιες για κακοποίηση των κρατουμένων.
Η Έρευνα Baha Mousa εξετάζει τις συνθήκες θανάτου Ιρακινού ρεσεψιονίστα (του κ. Baha Mousa), ενώ τελούσε υπό βρετανική κράτηση το 2003. Ο κ. Mousa, χήρος με δύο ανήλικα τέκνα, ξυλοκοπήθηκε τόσο βάναυσα, ενώ βρισκόταν υπό την κράτηση των Βρετανών, ώστε υπέφερε 93 διαφορετικούς τραυματισμούς πριν το θάνατό του. Ενώ η Έρευνα al-Sweady χρονίζει, η Έρευνα Baha Mousa κατέληξε σε μία καταδίκη, αυτή του μόνου στρατιώτη που είχε –δεν μπορεί να τεθεί υπό καλύτερους όρους- την αξιοπρέπεια να ομολογήσει καθυστερημένα την πράξη του. Στην πραγματικότητα, ο δικαστής ισχυρίστηκε ότι ήταν αδύνατο να εξασφαλιστούν παραπάνω καταδίκες, επειδή οι εμπλεκόμενοι στρατιώτες κάλυπταν ο ένας τον άλλο.
Επομένως, ενώ η Έρευνα Baha Mousa κατέληξε σε 73 συστάσεις για μελλοντικές πρακτικές (μερικές από τις οποίες η βρετανική κυβέρνηση απέρριψε αμέσως), μόνο ένα άτομο εξέτισε ποινή φυλάκισης , μόλις έναν χρόνο, για το θάνατο ενός αθώου άνδρα. Την ίδια στιγμή μία άλλη ομάδα, η Iraq Historic Allegations Team, ανοίγει εκ νέου την υπόθεση Baha Mousa και πολλές άλλες, αλλά η πρόοδος της είναι αργή. Εξαιρετικά αργή.
Αυτή η απογοητευτική ατιμωρησία στα κατώτερα στρώματα ξεπερνιέται μόνο από το βαθμό της ατιμωρησίας στα ανώτερα πολιτικά κλιμάκια, όπου ως τώρα κανείς δεν έχει κληθεί να απολογηθεί για τη διεξαγωγή ενός πολέμου στο Ιράκ με ψευδείς προφάσεις και για τη θανάτωση και κακομεταχείριση ενός σημαντικού ποσοστού του πληθυσμού της περιοχής. Θα μπορούσε η επέμβαση του ΔΠΔ να αλλάξει το τοπίο;

Το ΔΠΔ ερευνά
Ας πούμε ότι η απόφαση να ανοίξει εκ νέου η έρευνα ως προς τη δράση των Βρετανών στο Ιράκ ήταν μία απρόσμενη, και για μια φορά, ευχάριστη έκπληξη.
Ωστόσο, θα πρέπει να κρατήσουμε μικρό καλάθι, μια που το μόνο που έχει συμβεί ως τώρα είναι ότι η εισαγγελέας του ΔΠΔ, Fatou Bensouda, συμφώνησε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία επαρκούν ώστε να εκκινήσει εκ νέου η προκαταρκτική εξέταση. Δεν αιτήθηκε επίσημης εξέτασης και όλη η διαδικασία απέχει πολύ από το στάδιο απαγγελίας κατηγοριών ή έκδοσης ενταλμάτων σύλληψης.
Περαιτέρω, πολλοί αναγνώστες θα απογοητευτούν με το γεγονός ότι η έρευνα αφορά μόνο σε εγκλήματα πολέμου. Στο διεθνές δίκαιο, υφίσταται διαφοροποίηση ανάμεσα στην απόφαση κάποιου για κήρυξη πολέμου και στη συμπεριφορά του εν καιρώ πολέμου. Εις ό,τι αφορά την κήρυξη πολέμου, σε καμία χώρα δεν επιτρέπεται να προβαίνει σε πράξεις βίας, πράγμα που κατ’ ουσίαν σημαίνει να μην επιτίθεται σε κάποια άλλη χώρα, όπως έκανε το Ιράκ κατά του Κουβέιτ το 1990. Εις ό,τι αφορά τη συμπεριφορά εν καιρώ πολέμου, υπάρχει μία λίστα με απαγορευμένες ενέργειες αλλά οι σημαντικότερες από αυτές είναι η απαγόρευση λεηλασίας, βασανισμού, βιασμού και θανάτωσης των ντόπιων. Αν υπάρχει κάτι που σε κάνει να ριγείς στην σκέψη του, πιθανότατα περιλαμβάνεται στη λίστα των εγκλημάτων πολέμου.
Όταν τα κράτη μέλη συνέτασσαν τη Συνθήκη της Ρώμης (αυτό είναι το κείμενο που θέτει όλους τους κανόνες για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο), κατόρθωσαν να συμφωνήσουν στο τι συνιστά έγκλημα πολέμου και τα κατέγραψαν κιόλας στο κείμενο της Συνθήκης. Ομολογουμένως, το έκαναν με έναν τρόπο τόσο μπερδεμένο ώστε να κρατούν ξάγρυπνους τους φοιτητές Νομικής, αλλά τουλάχιστον παρείχαν ένα υλικό εργασίας.
Σε αυτό που δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν τα κράτη μέλη ήταν τι συνιστά πράξη βίας, και ο λόγος που δεν έφθαναν σε συμφωνία ήταν οι αντιρρήσεις της Βρετανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Βέβαια, το γιατί ενδιέφερε τόσο πολύ η γνώμη των Ηνωμένων Πολιτειών για ένα κείμενο που δεν ήταν πιθανό να επικυρώσει εντός του ίδιου αιώνα που το υπέγραψε, είναι ένα μυστήριο από μόνο του, αλλά είναι περιττό να πούμε πως το «η χώρα Α εισβάλλει με τον στρατό της στη χώρα Β» θεωρείται γενικά ένα καλό σημείο για να ξεκινήσει κανείς την περιγραφή μίας πράξης βίας. Πάντοτε υπάρχουν μερικές ζόρικες λεπτομέρειες, αλλά κατά βάση, δεν είναι και πυρηνική φυσική.
Εντούτοις, έστω και μόνο από τη σκοπιά των εγκλημάτων πολέμου, αυτή η κίνηση είναι δυνητικά αρκετά εκτεταμένη, επειδή το ΔΠΔ συνήθως δικάζει άτομα υψηλά ιστάμενα. Φυσικά, είναι εξίσου σημαντικό να δικάζονται οι φυσικοί δράστες των εξεταζόμενων εγκλημάτων, αλλά ποιος οργάνωσε τις ενέργειές τους; Ποιος ανέχθηκε τη δράση τους; Ποιος τους ενθάρρυνε; Ποιος διαμόρφωσε το περιβάλλον που επέτρεψε τη διάπραξη των εγκλημάτων; Στην πραγματικότητα, σε αυτά τα ερωτήματα αφορά η διεθνής διάσταση του ποινικού δικαίου.
Από καθαρά στατιστική άποψη, είναι πάντοτε αναμενόμενο να διαπράττονται εγκλήματα κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε σύγκρουσης, αλλά αν απονέμεται η στρατιωτική δικαιοσύνη, τα πράγματα κυλούν όσο καλύτερα γίνεται. Δε θα υπήρχε τίποτε να αντιμετωπιστεί σε διεθνές επίπεδο που δε θα μπορούσε να λυθεί σε εθνικό επίπεδο. Οι σκέψεις αυτές θεσμοθετήθηκαν στο διεθνές νομικό πλαίσιο που καθορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει δικαιοδοσία του ΔΠΔ ( δηλ. το δικαίωμά του να δικάσει κάποιον).
Σύμφωνα με το άρθρο 8 της Συνθήκης της Ρώμης, το ΔΠΔ έχει δικαιοδοσία μόνο επί εγκλημάτων τα οποία διαπράττονται «ως μέρος ενός σχεδίου ή στρατηγικής ή ως μέρος μίας μεγάλης κλίμακας διάπραξης τέτοιων εγκλημάτων». Με λίγα λόγια, αν ένας στρατιώτης βασανίσει έναν Ιρακινό, αυτό είναι ζήτημα του Ιρανικού νόμου ή της βρετανικής στρατιωτικής δικαιοσύνης. Είδαμε παρόμοια περιστατικά στο Αφγανιστάν (…). Μία εν ψυχρώ δολοφονία αιχμαλώτου πολέμου, μία δίκη, γερά αποδεικτικά στοιχεία, μία καταδίκη, και η υπόθεση έκλεισε.
Αν όμως 500 Βρετανοί στρατιώτες βασανίσουν 500 Ιρακινούς, το πράγμα ξεκινά να αποκτά διαστάσεις και γεννά την υποψία ότι κρύβεται κάποια τακτική πίσω από αυτή τη συμπεριφορά. Και έπειτα προκύπτει πολύ φυσικά το ερώτημα: “Τακτική τίνος;”
Κυβερνητική τακτική ή βασανιστήρια;
Αποδεικτικά στοιχεία ότι ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης τουλάχιστον ανέχθηκαν πράξεις βίας ολοένα και αυξάνονται. Τα περισσότερα από αυτά οδηγούν ευθέως στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα λεγόμενα Υπομνήματα Βασανιστηρίων, στα οποία ενθαρρυνόταν η χρήση πιο δημιουργικών μορφών κακοποίησης όπως ο εικονικός πνιγμός, η στέρηση ύπνου και ο εξαναγκασμός των κρατουμένων να τηρούν στρεσογόνες στάσεις. («Πόσο άσχημα μπορεί να πονέσει κανείς αν παραμείνει σε μία στάση;», θα ρωτήσετε. Δούλευα ως μοντέλο ενός καλλιτέχνη κατά τα χρόνια της φοίτησής μου στο πανεπιστήμιο. Πιστέψτε με, η ακινησία πονάει πολύ.) Μία Επιτροπή της Αμερικανικής Γερουσίας εντέλει κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Donald Rumsfeld (τότε Υπουργός Άμυνας, ο οποίος ισχυρίζεται ότι ουδέποτε διάβασε τα Υπομνήματα Βασανιστηρίων) είχε δημιουργήσει μία ατμόσφαιρα τέτοια ώστε οι στρατιώτες να νιώθουν ενθαρρυμένοι να προβαίνουν σε υπερβολικά επιθετικές και καταχρηστικές ενέργειες εις βάρος των κρατουμένων.
Το ότι οι Βρετανοί, στενά συνεργαζόμενοι με τις αμερικανικές δυνάμεις στο Ιράκ, μπορεί να έχουν ενεργήσει υπό παρόμοιες συνθήκες δεν είναι ένα τόσο παρατραβηγμένο σενάριο, ειδικά από τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι Βρετανοί πράκτορες συνεργάστηκαν στη σχετική διαδικασία έκδοσης.
Το να αποδειχτούν όμως όλα αυτά με έναν τρόπο αρκετά ικανοποιητικό για το δικαστήριο, πιο εύκολα λέγεται παρά γίνεται. Τα εγκλήματα πολέμου συχνά διαπράττονται υπό χαωτικές συνθήκες (…όπως η εμπόλεμη ζώνη…) όπου έχει κατασταλεί ο νόμος και η τάξη, οι μάρτυρες εντοπίζονται με εξαιρετικά μεγάλη δυσκολία, αρχεία και άλλα είδη αποδεικτικών στοιχείων καταστρέφονται εύκολα, κλπ., κλπ. Το να συγκεντρωθούν, λοιπόν, αρκετά αποδεικτικά στοιχεία ώστε να αποδειχθεί ότι συγκεκριμένα γεγονότα, όχι μόνο συνέβησαν αλλά δεν ήταν καν μεμονωμένα, είναι ένας πολύ δύσκολα επιτεύξιμος στόχος και επιτρέπει στους δυσφημιστές να προβάλλουν το επιχείρημα των «μερικών αποκλινόντων στοιχείων».

Συμπληρωματικότητα
Ας υποθέσουμε, ωστόσο, ότι η επανεξέταση της υπόθεσης από το ΔΠΔ κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε θεωρηθεί ότι τα εγκλήματα πολέμου στο Ιράκ αποτέλεσαν μέρος στρατιωτικής τακτικής, η Βρετανία μπορεί ακόμα να ισχυρισθεί ότι το ΔΠΔ δεν έχει δικαιοδοσία λόγω της αρχής της συμπληρωματικότητας. Το ΔΠΔ σχεδιάστηκε να λειτουργεί ως δικαστήριο τελευταίας ευκαιρίας, κρίνοντας επί υποθέσεων τις οποίες τα εθνικά δικαστήρια ήταν ανίκανα ή απρόθυμα να επιλύσουν. Λειτουργεί «συμπληρωματικά» στη δράση των εθνικών δικαστηρίων παρά τα αντικαθιστά. Αυτό που οι άνθρωποι είχαν παραδοσιακά κατά νου ήταν μερικά μέρη όπως το Κονγκό ή η Ρουάντα όπου η υποδομή για τη διεξαγωγή τέτοιου είδους δικών κυριολεκτικά δεν υπήρχε. Όντως, όταν εγέρθηκαν ισχυρισμοί κατά των βρετανικών ενεργειών ενώπιον του ΔΠΔ οχτώ χρόνια πριν, ο τότε εισαγγελέας του δικαστηρίου , Luis Moreno-Ocampo, δήλωσε ότι δεν υπήρχε λόγος να θεωρήσει κανείς ότι κάποιο από τα εμπλεκόμενα μέρα ήταν ανίκανο ή απρόθυμο να ασκήσει δίωξη και αρνήθηκε να λάβει περαιτέρω ενέργειες στα πλαίσια των διαδικασιών του ΔΠΔ.
Δεν προκαλεί έκπληξη το ότι αυτή η άποψη επαναλήφθηκε την περασμένη εβδομάδα από τον Andrew Cayley, τον δικηγόρο στον οποίο ανατέθηκε να αποφασίσει εάν οι ενέργειες ορισμένων στρατιωτών στο Ιράκ επιβάλουν τη διεξαγωγή δίκης στη Βρετανία. Ο Cayley, σημαντικά πεπειραμένος στο διεθνές ποινικό δίκαιο, δήλωσε ότι κατά τη γνώμη του ο εισαγγελέας του ΔΠΔ δε θα αιτηθεί επίσημης έρευνας επειδή η Βρετανία διεξάγει τις δικές τις εσωτερικές διαδικασίες. Είναι, όμως, αυτό αρκετό;
To είδος έρευνας που διεξάγει ο Cayley σε εθνικό επίπεδο προχωρά με ρυθμούς μίας υπόθεσης τη φορά και φαίνεται να επικεντρώνεται σε μεμονωμένους στρατιώτες παρά στη συνολική εικόνα της στρατιωτικής δράσης της Βρετανίας στο Ιράκ. Προσωπικά, δε βλέπω καμία πιθανότητα οι βρετανικές έρευνες που ακολουθούν τις επιταγές του δημοσίου συμφέροντος να επεκταθούν και σε άτομα όπως ο Tony Blair. Με μόλις μία καταδίκη μέσα στα 11 χρόνια από την έναρξη του πολέμου, το να χαρακτηρίζει κανείς τη Βρετανία ως ικανή και πρόθυμη να ασκήσει διώξεις δε μοιάζει πειστικό. Ακόμα σημαντικότερο είναι ότι καμία κατηγορία δεν επηρεάζει υψηλά ιστάμενα πολιτικά πρόσωπα, ακριβώς ο τύπος ανθρώπου τον οποίο το ΔΠΔ είναι παραδοσιακά συνηθισμένο να φέρει ενώπιον του δικαστηρίου.
Για να βάλουμε τα πράγματα σε προοπτική: Η Λιβύη χρειάστηκε να διεξάγει μία επική δικαστική μάχη ενώπιον του ΔΠΔ για να επανακτήσει έναν κάποιο έλεγχο επί της δίκης μερικών πρώην μελών της κυβέρνησης του Muammar Gaddafi. Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Λιβύης μάχεται ενεργά για την άσκηση του δικαιώματός της να διεξάγει αυτές τις δίκες, μια που συνεχώς εκφράζει την επιθυμία της αυτή από πολύ πρώιμο στάδιο και έχει περάσει πολλές δοκιμασίες στην προσπάθειά της να αποδείξει ότι έχει τη δυνατότητα να το πράξει, αλλά προφανέστατα υπάρχει ακόμα αμφιβολία για το αν μπορεί να της εμπιστευτεί κανείς ή όχι έναν τέτοιο στόχο. Το δικαστήριο έχει ρητά δηλώσει ότι είναι η ίδια η Λιβύη που βαρύνεται με την απόδειξη της δυνατότητας της να αναλάβει την εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων.
Το ότι θα μπορέσει το Ηνωμένο Βασίλειο, με μόλις μία ολοκληρωμένη δίκη μετά από μία δεκαετία στα ηνία, να καταρρίψει τους ενδοιασμούς ως προς την προθυμία και την ικανότητά της να λάβει δράση, είναι –θεωρώ- με βάση και τη βάσανο που υπέστη η Λιβύη, κάθε άλλο παρά δεδομένο.

Νέα ηγεσία στο ΔΠΔ
Με το διορισμό της Bensouda στη θέση του Γενικού Εισαγγελέα το 2012, το ΔΠΔ γύρισε σελίδα. Αν και ο Δικαστήριο ήταν ενεργό για λίγο χρονικό διάστημα, είχε ήδη υποστεί μεγάλη κριτική, αν μη τι άλλο επειδή κάθε ένας κατηγορούμενος ήταν αφρικανικής καταγωγής. Και αυτό δεν οφειλόταν στο ότι τα αφρικανικά έθνη ήταν πιο ικανοποιημένα με την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης. Η Λιβύη δεν ήταν ένα από τα συμβαλλόμενα κράτη του ιδρυτικού νόμου του ΔΠΔ, παρόλα αυτά το Συμβούλιο Ασφαλείας έδωσε με άνεση την εντολή να συνεχιστούν οι έρευνες εκεί, μία αντιμετώπιση που δεν επιφυλασσόταν για κανένα μη-αφρικανικό έθνος. Είναι, λοιπόν, κατανοητό ότι οι Αφρικανοί ηγέτες είχαν την αίσθηση πως το ΔΠΔ μετατρεπόταν ταχύτατα σε μία ακόμα κοινότητα όπου τα ανεπτυγμένα κράτη βάλλουν τα ανεπτυγμένα, ενώ αφήνουν τους εαυτούς τους ατιμώρητους.
Ακόμα χειρότερα, η Αφρικανική Ένωση περιφρονούσε τον πρώην Εισαγγελέα Luis Moreno-Ocempo. Αν και μερικές φορές αντιμετωπίστηκε βάναυσα από τον δυτικό τύπο μόνο και μόνο επειδή υπαινισσόταν ότι τα ανεπτυγμένα κράτη δεν είναι άμεμπτα σε ό,τι αφορά τα διεθνή εγκλήματα, θεωρήθηκε από άλλους ως πειθήνιο όργανο των Ηνωμένων Εθνών• εντύπωση που ενισχύθηκε από τις πολυάριθμες επαφές του με τα αμερικανικά πανεπιστήμια της Ivy League και την αμερικανικών συμφερόντων τράπεζα, World Bank.
Ο Moreno-Ocampo ακολουθούταν επίσης και επίμονα από φήμες περί ανικανότητας. Είναι δύσκολο να πει κανείς αν οι φήμες ήταν βάσιμες ή αν επρόκειτο απλά για γκρίνιες για τον φανταχτερό, κατά την άποψη των νομικών κύκλων, τρόπο ζωής του. Είναι ένα είδος φήμης που μπορείς πολύ εύκολα να αποκτήσεις μέσα σε μία κοινότητα ατόμων με κώδικα ενδυμασίας που ακόμα και οι Amish θα θεωρούσαν περιοριστικό (ένας οδηγός για επίδοξους δικηγόρους ακροατηρίων συμβουλεύει να αποφεύγονται οι χρωματιστές μπλούζες στις δικαστηριακές αίθουσες, επειδή θεωρούνται κάπως επιδεικτικές). Αλλά δε θα υπερασπιστώ εγώ τον Moreno-Ocampo, μια που ούτε εγώ τον συμπαθώ ιδιαίτερα.
Η Bensouda, από την άλλη μεριά, είναι Αφρικανός (υποστηρίζει τη Gambia), βελτιώνοντας έτσι την εικόνα του Δικαστηρίου εντός της περιοχής όπου είναι περισσότερο ενεργός η δράση του και καθησυχάζει πολύ την Αφρικανική Ένωση, η οποία είχε προσπαθήσει πολύ παρασκηνιακά ώστε να της εξασφαλίσει τη θέση. Ακόμα, φαίνεται ότι είναι αρεστή και στους άλλους δικηγόρους ενώ συχνά της αποδίδονται τα εύσημα για τη διατήρηση των ισορροπιών εντός του ΔΠΔ κατά την επί σειρά ετών θητεία της ως αναπληρώτρια του Moreno-Ocampo. Δεν έχει κατοχυρώσει ακόμα δημόσια τη θέση της στο ΔΠΔ, αλλά είναι πιθανό πως δε θα διστάσει να ξεκινήσει μία επίσημη έρευνα εναντίον ενός ισχυρού κράτους, αν θεωρεί την κίνηση δικαιολογημένη.
Η Αφρικανική Ένωση σίγουρα θεώρησε ότι αυτό είναι το είδος ανθρώπου που θα ήθελαν ως τον υποψήφιο της προτίμησής τους και δεν υπάρχει λόγος να πιστέψει κανείς ότι θα τους απογοητεύσει στην προσπάθεια να επιτευχθεί ένα πιο έντιμο είδος δικαιοσύνης στον κόσμο. Η εποχή για δράση είναι, σε αυτό το σημείο, ίσως πολύ πιο ώριμη από ότι ήταν τα πρώτα, πιο ευάλωτα χρόνια της λειτουργίας του Δικαστηρίου, όταν ήταν ακόμα εξαιρετικά δύσκολα ακόμα και το να συλληφθεί κάποιος. Τουλάχιστον, το ενδιαφέρον που επιδεικνύει το ΔΠΔ για την υπόθεση είναι πιθανό να ασκήσει πίεση στις βρετανικές αρχές ώστε να φέρουν πραγματικά αποτελέσματα, διαφορετικά θα έρθουν αντιμέτωπες με τον κίνδυνο να χάσουν τον έλεγχο των διαδικασιών. Είναι ακόμα πιθανό ότι ομάδες όπως οι PIL και ECCHR δε θα ησυχάσουν έως ότου επιτύχουν μία, κατά τη γνώμη τους, πραγματική, δίκαιη δίκη. Αν αυτή η απόπειρα για περαιτέρω έρευνες αποτύχει, είναι απολύτως πιθανό ότι θα προσπαθήσουν ξανά.

Η ημέρα της κρίσης
Παραδοσιακά, λίγο ενδιαφέρον έχει προκαλέσει η στρατιωτική βία που ασκείται κατά του πληθυσμού κατεκτημένων περιοχών. Μία γενιά νωρίτερα, ο πόλεμος στο Βιετνάμ χαρακτηρίστηκε περισσότερο από την ανησυχία για τη φροντίδα των αμερικανικών στρατευμάτων παρά από ανησυχία για το τι απέγιναν οι Βιετναμέζοι, ιδίως αν ήταν πράγματι μάχιμοι. Έχει υπάρξει μία ριζική αλλαγή σε αυτή τη στάση, και με τα μύρια προβλήματα που παρουσιάζει το διεθνές δίκαιο, τουλάχιστον εξαλείφεται η κουλτούρα της αυτονόητης ατιμωρησίας.
Η δίκη του Tony Blair ίσως να μην είναι ένα τόσο μακρινό γεγονός και οι παγκόσμιοι ηγέτες είναι πλέον αναγκασμένοι να υπολογίζουν και την άσκηση μηνύσεων εναντίον τους. Ο Donald Rumsfeld δούλεψε σκληρά ώστε να αρνηθεί οποιαδήποτε γνώση ή μνήμη ενός σημαντικού χρονικού διαστήματος της θητείας του, ακριβώς επειδή γνωρίζει ότι οποιαδήποτε σύνδεσή του με τα Υπομνήματα Βασανιστηρίων θα τον καθιστούσε υπόλογο. Ο Dick Cheney, φυσικά, λέγεται πως δε σημείωνε ποτέ τίποτε (όχι ακριβώς δείγμα μιας ήσυχης συνείδησης). Ο Tony Blair ήταν λίγο πιο ανοιχτός στο να μιλήσει για τον εαυτό του και τη σχέση του με το «χέρι της μοίρας», προφανώς επειδή ειλικρινά περίμενε ότι κάποια μέρα θα ανταμειβόταν για τις ενέργειές του στο Ιράκ. Αυτή η μέρα θα μπορούσε κάλλιστα να έρχεται τώρα.
Πηγή: panorama.am

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.