Θανατική Ποινή και Νοητικές Αναπηρίες

Το Ανώτατο Δικαστήριο, η Θανατική Ποινή και οι Νοητικές αναπηρίες
Του Zachariah Rivenbark

 

Από την πρώτη φορά που το αμερικανικό Ανώτατο Δικαστήριο αντιμετώπισε το ζήτημα της θανατικής ποινής στην υπόθεση Wilkerson v. Utah το 1879,το Δικαστήριο πασχίζει να καθορίσει τα συνταγματικά όρια της ποινής αυτής. Το 1976 στην υπόθεση Gregg v. Georgia το Δικαστήριο έκρινε ότι η επιβολή της θανατικής ποινής δεν παραβιάζει πάντοτε την Όγδοη Τροπολογία, η οποία απαγορεύει βάναυσες και ασυνήθιστες τιμωρίες. Το σκεπτικό της απόφασης Gregg προδίδει τη φαινομενικά όχι και τόσο συνεπή εφαρμογή της Όγδοης Τροπολογίας σε υποθέσεις περί θανατικής ποινής. Περιελάμβανε την υπόθεση Furman v. Georiga του 1972, κριθείσα μόλις λίγο νωρίτερα από την υπόθεση Gregg, στην οποία μόνο η πλειοψηφία των δικαστών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ποινή ήταν συνταγματική. Το δικαστήριο στην υπόθεση Gregg θέλησε να συμφιλιώσει την τοποθέτησή του σε βάθος χρόνου δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι οι προστατευτικές διατάξεις της Όγδοης Τροπολογίας είναι δυναμικές και απαιτούν την αναγνώριση της αλλαγής στάσης της κοινής γνώμης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο προσέγγισε το ζήτημα υπό δύο σκοπιές προκειμένου να κρίνει περί της συνταγματικότητας της θανατικής ποινής : πρώτον, αν με την επιβληθείσα ποινή θα αποφευχθεί η πρόκληση περιττού πόνου και βασάνου και αν η ποινή είναι ανάλογη της βαρύτητας του διαπραχθέντος εγκλήματος.
Στην υπόθεση Penry v. Lynaugh το 1989, το Δικαστήριο έκρινε υπέρ της συνταγματικότητας της θανατικής ποινής, όταν αυτή επιβάλλεται σε άτομο με νοητική αναπηρία. Το Δικαστήριο αναζήτησε κατευθυντήριες οδούς για το εν λόγω ζήτημα στην κρατική νομοθεσία περί θανατικής ποινής που αφορά αυτά τα άτομα, θεωρώντας τις σύγχρονες νομοθετικές προσπάθειες ως την καλύτερη ένδειξη των εναλλασσόμενων κοινωνικών αντιλήψεων. Τη χρονική περίοδο κρίσης της υπόθεσης Penry, το Δικαστήριο δε διαπίστωσε την ύπαρξη κάποιας εθνικής ομόφωνης γνώμης που να απαγορεύει την εκτέλεση διανοητικά υστερούντων ατόμων. Εν μέρει βασιζόμενο σε αυτή την έρευνα, το δικαστικό σώμα χωρίστηκε σε 5-4 υπέρ της γνώμης ότι η εκτέλεση ατόμων με νοητική αναπηρία δεν παραβιάζει την Όγδοη Τροπολογία. Αντ’ αυτού, η πλειοψηφία έκρινε ότι η νοητική αναπηρία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ελαφρυντική περίσταση την οποία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της ποινής.
Η συναίνεση της κοινής γνώμης στην εκτέλεση ατόμων με νοητικές αναπηρίες συνέχισε να γνωρίζει μεταβολές στα χρόνια που ακολούθησαν την έκδοση της απόφασης Penry. Όταν το ζήτημα επανεισήχθη προς δικαστική κρίση στην υπόθεση Atkins v. Virginia το 2002, ο δικαστής Stevens, εκφράζοντας τη γνώμη της πλειοψηφίας, μετέφερε την άποψη της κοινής γνώμης με τη διαπίστωση ότι η εκτέλεση ατόμων με νοητικές αναπηρίες είναι αντισυνταγματική ως βάναυση και ασυνήθιστη τιμωρία. Ο δικαστής Stevens ανέφερε και τις κρατικές νομοθετικές ενέργειες που λαμβάνονταν προς την κατεύθυνση της απαγόρευσης τέτοιων εκτελέσεων μετά την απόφαση Penry, προκειμένου να υποστηρίξει την απομάκρυνσης της πλειοψηφίας από αυτή. Η απόφαση Atkins άφησε αναπάντητο το ερώτημα περί του πώς καθορίζεται ότι ένα άτομο έχει νοητική αναπηρία που αποκλείει την επιβολή της θανατικής ποινής σε αυτό.

 

 

Hall v. Florida
του Neil Devlin

Στις 20 Ιουνίου 2002, το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη επί της υπόθεσης Atkins v. Virginia, κρίνοντας ως αντισυνταγματική την καταδίκη σε θάνατο ατόμων που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Το Δικαστήριο έκρινε ότι τέτοιες εκτελέσεις συνιστούν μορφή «βάναυσης και ασυνήθιστης τιμωρίας», η οποία και απαγορεύεται κατηγορηματικά από την Όγδοη Τροπολογία. Η απόφαση Atkins σιώπησε ως προς τα κριτήρια τα οποία θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι κατήγοροι προκειμένου να αποδείξουν τη διανοητική ικανότητα του κατηγορουμένου.
Έτσι οδηγούμαστε στη θέση υπό δικαστική κρίση ενός σχετικού νόμου της Florida από τον θανατοποινίτη Freddie Lee Hall. Ο νόμος αυτός επέτρεπε την επιβολή της θανατικής ποινής στις υποθέσεις όπου ο κατηγορούμενος σκόραρε άνω των 70 μονάδων σε τεστ I.Q. •ο Hall σκόραρε 71. Επομένως, ο Hall, που είχε καταδικαστεί για ανθρωποκτονία, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις ώστε να εξαιρεθεί από την επιβολή της θανατικής ποινής. Η πολιτεία της Florida του επέβαλε την ποινή. Οι συνήγοροι του Hall υποστήριξαν ότι το σκορ των 71 μονάδων βρισκόταν εντός του περιθωρίου λάθους ενός τεστ I.Q., θα έπρεπε να επιτραπεί η λήψη υπόψη κι άλλων παραγόντων ώστε να θεμελιωθεί νομικά η πνευματική του ανικανότητα. Τα δικαστήρια έκαναν δεκτή τη χρήση ενός κατά προσέγγιση αποτελέσματος τεστ I.Q. και η καταδικαστική απόφαση έγινε αντικείμενο μίας σειράς εφέσεων.
Στις 27 Μαϊου 2014, το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη επί της απόφασης Hall v. Florida κρίνοντας ως αντισυνταγματικό το νόμο της πολιτείας της Florida. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η χρήση του αποτελέσματος των 70 μονάδων σε τεστ I.Q. για τη μέτρηση της διανοητικής ικανότητας ενός ατόμου ήταν αυθαίρετη, αν δεν εξετάζονταν και άλλοι παράγοντες σε περιπτώσεις όπου ο κατηγορούμενος σκόραρε κοντά στις 70 μονάδες. Η απόφαση έρχεται σε συμφωνία και με την τοποθέτηση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Ένωσης όπως αυτή εκτίθεται στην έκθεση: «μία έγκυρη διάγνωση απαιτεί συνολική αξιολόγηση της προσαρμοστικής συμπεριφοράς σε εννοιολογικό, κοινωνικό και πρακτικό πλαίσιο, καθώς και της γενικότερης νοητικής λειτουργίας».
Το δικαστήριο σημείωσε ότι επειδή το σκορ των 71 μονάδων του Hall ήταν εντός του πεδίου λάθους του τεστ, θα έπρεπε να έχει επιτραπεί στους δικηγόρους του να παρουσιάσουν πρόσθετα στοιχεία για να αντικρούσουν τα ευρήματα του τεστ. Ο δικαστής Kennedy συνέταξε την άποψη του δικαστηρίου, με την οποία συντάχθηκε τόσο ο Πρόεδρος του δικαστηρίου όσο και οι δικαστές Scalia και Thomas.

 

 

Κρατικοί αποκλεισμοί της θανατικής ποινής βάσει IQ
της Sarah Steers
Δεκαοχτώ πολιτείες των ΗΠΑ έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή. Τρεις πολιτείες – το Maine, το Michigan και το Wisconsin- έχουν απαγορεύσει πλήρως την επιβολή της θανατικής ποινής ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα. Δεκαπέντε πολιτείες κατήργησαν τη θανατική ποινή σε διάφορες χρονικές στιγμές κατά τη διάρκεια του 20ου και 21ου αιώνα.
Οι εναπομείνασες 32 πολιτείες, όμως, επιτρέπουν την επιβολή της θανατικής ποινής για ορισμένα εγκλήματα, αλλά απαγορεύουν τη χρήση της σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα παιδιά ή τα άτομα με νοητική αναπηρία. Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε στην απόφαση Penry v. Lynaugh του 1989 ότι η εκτέλεση ατόμων με νοητική αναπηρία δεν παραβιάζει την Όγδοη Τροπολογία του Αμερικανικού Συντάγματος, μόνο δύο από τις πολιτείες που επέτρεπαν τη θανατική ποινή, η Georgia και το Maryland, είχαν θεσπίσει νόμους που απαγόρευαν συγκεκριμένα την εκτέλεση ατόμων με νοητική αναπηρία.
Κατόπιν της απόφασης Penry, 16 πολιτείες έθεσαν εκτός νόμου τη θανατική ποινή για άτομα με νοητική αναπηρία. Από αυτές, έξι πολιτείες απαιτούν την εκτίμηση της νοητικής ανικανότητας του κατηγορουμένου από πιστοποιημένο εξεταστή, όπως λ.χ. έναν ορισμένο από το δικαστήριο κρατικά αδειοδοτημένο ψυχίατρο ή ψυχολόγο. Ως αποτέλεσμα της απόφασης Penry, το Αμερικανικό Κογκρέσο ψήφισε την Πράξη για τον Έλεγχο Βίαιων Εγκλημάτων και Νομοθετικής Επιβολής του 1994, γνωστή ως Ομοσπονδιακό Σχέδιο Εγκλήματος. Ο νόμος απαγορεύει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση να εκτελέσει «νοητικά καθυστερημένο» άτομο.
Αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη στην απόφαση Atkins v. Virginia του 2002 ότι η εκτέλεση ατόμων με νοητικές αναπηρίες παραβιάζει την Όγδοη Τροπολογία, επιπλέον οχτώ πολιτείες τροποποίησαν τη νομοθεσία τους σε συμμόρφωση προς την απόφαση, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό πολιτειών με συνταγματική απαγόρευση της θανατικής ποινής γενικά ή για κατηγορουμένους με νοητική αναπηρία στις 38.
Πολλές από τις πολιτείες που τροποποίησαν τις νομοθετικές τους προβλέψεις περί θανατικής ποινής ακολουθώντας τις αποφάσεις Penry ή Atkins υιοθέτησαν τον όρο « σημαντικά κατώτερη της μέσης νοητικής λειτουργίας» για να θέσουν έναν προσδιορισμό της νοητικής ανικανότητας του κατηγορουμένου. Ο κώδικας του Arkansas ορίζει ότι υπάρχει μαχητό τεκμήριο υπέρ της νοητικής καθυστέρησης όταν ο κατηγορούμενος έχει I.Q. 65 μονάδων και κάτω.

 

Το Delaware, το Idaho, το Kentucky, η Nebraska, η North Carolina, η South Dakota,το Tennessee και η Washington, ορίζουν ως τέτοιο το άτομο με IQ 70 μονάδων και κάτω. Η νομοθεσία της πολιτείας του Colorando αρνείται ειδικά να κατονομάσει ένα αριθμητικό επίπεδο IQ ως προσδιοριστικό στοιχείο της νοητικής ανικανότητας. Για λόγους προοπτικής να αναφέρουμε ότι το μέσο IQ στις ΗΠΑ είναι 100 μονάδων.
Επιπλέον, 18 από τις 32 πολιτείες που επιτρέπουν την επιβολή της θανατικής ποινής απαιτούν εκ του νόμου να έχει εκδηλώσει ο νοητικά καθυστερημένος κατηγορούμενος σημάδια νοητικής υστέρησης πριν την ηλικία των 18 χρόνων ή κατά τη διάρκεια της «ανάπτυξής» του. Δύο πολιτείες απαιτούν την εκδήλωση συμπτωμάτων νοητικής υστέρησης πριν την ηλικία των 22 χρόνων. Κατηγορούμενοι που εκδηλώνουν σημάδια νοητικής υστέρησης μετά τα 18 ή 22 έτη ή αφότου έχουν ολοκληρώσει την ανάπτυξή τους, δε θεωρούνται νοητικά καθυστερημένοι και υπόκεινται στη θανατική ποινή, αν καταδικαστούν. Η Nebraska είναι η μόνη πολιτεία που επιβάλλει τη θανατική ποινή αυτή τη στιγμή και δεν έχει θεσπίσει ηλικιακό όριο για το πότε πρέπει να εκδηλώνονται τα σημάδια νοητικής υστέρησης.
Τέσσερις πολιτείες , οι οποίες υιοθέτησαν είτε την κατόπιν των αποφάσεων Penry ή Atkins νομοθεσία για την απαγόρευση της εκτέλεσης ατόμων με νοητική αναπηρία, στη συνέχεια την κατήργησαν εξολοκλήρου. Η Νέα Υόρκη έχει επιβάλλει δικαιοστάσιο στη θανατική ποινή από το 2007, όταν το Εφετείο της Νέας Υόρκης ανακήρυξε την πρακτική αυτή ως παραβίαση του Συντάγματος της πολιτείας. Το New Mexico, το Illinois και το Connecticut κατήργησαν την εφαρμογή της με νομοθετική παρέμβαση το 2009, 2011 και 2012, αντίστοιχα. Επιπλέον, το Maryland- μία από τις πρώτες δύο πολιτείες που απαγόρευσαν την εκτέλεση ατόμων με νοητικές αναπηρίες- κατήργησαν τη θανατική ποινή με νομοθετική παρέμβαση το 2013.

 

 

Μετάφραση/ Επιμέλεια Είδησης: Λαμπροπούλου Βικτώρια

Πηγή: http://jurist.org/feature/featured/death-penalty-and-intellectual-disabilities/detail.php

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.