Σημειώσεις στο μάθημα Ειδικό Ενοχικό Δίκαιο I (εξωσυμβατικές ενοχές)

Aδικοπραξίες 914 AK

  • Υπαίτια

Όταν παραβιάζεται κανόνας δικαίου αρκεί να μπορούσε να προβλεφθεί έστω και αφηρημένα διακινδύνευση των αγαθών που αυτός προστατεύει.

 

  • Παράνομη συμπεριφορά

 

Αμελής όταν παρόλο που προβλέφθηκε το ενδεχόμενο να επέλθει το αποτέλεσμα δεν λήφθηκαν τα κατάλληλα μέτρα για την αποτροπή του.

Η συμπεριφορά υπολείπεται αυτής που θα τηρούσε στις ίδιες συνθήκες ο μέσος άνθρωπος.

 

  • συνδρομή πρόσφορου αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ συμπεριφοράς και ζημίας (και να είναι ταυτόχρονα αντικειμενικά ικανή από μόνη της η συμπεριφορά να επιφέρει το αποτέλεσμα αυτό καθαυτό)

 

η συναίνεση αίρει το παράνομο. Πρέπει να σώζεται μεγαλύτερης αξίας αγαθό!

πχ. δεν αίρει το παράνομο η συναίνεση σε επικίνδυνη επέμβαση για καθαρά αισθητικούς λόγους—>συντρέχον πταίσμα(300ΑΚ) [υποχρέωση του παθόντος να περιορίσει την έκταση της ζημίας]

 

Δικαιούχος της αποζημίωσης του 914:ο άμεσα ζημιωθείς

Δηλαδή ο φορέας του αγαθού ή αυτός που προσεβλήθη άμεσα στα προστατευόμενα συμφέροντα του. Αντανακλαστικές δυσμενείς συνέπειες στην περιουσία τρίτου δεν παρέχουν καταρχήν δικαίωμα αποζημίωσης.

Εξαίρεση  928 ΑΚ αποζημίωση σε περίπτωση θανάτωσης για τα νοσήλια και τα έξοδα κηδείας στον κατά νόμο βαρυνόμενο μ αυτά όπως και στον δικαιούχο διατροφής ->ήδη γεννημένο δικαίωμα (νομολογία δέχεται και εκείνον που θα αποκτούσε στο προσεχές μέλλον δικαίωμα διατροφής με βάση την παρούσα κατάσταση )

929 β ΑΚ

 

Για προσβολή στην ψυχική υγεία λόγω της αδικοπραξίας→αποζημίωση 932

 

 Σε περίπτωση θανάτωσης θεωρούνται άμεσα ζημιωθέντες τα στενά συγγενικά πρόσωπα

 

Λεγόμενες ‘’ζημίες σοκ’’

 

926 & 927 ΑΚ ενοχή εις ολόκληρον :ευθύνονται αμφότεροι. Αν πληρώσει ο ένας ο άλλος απαλλάσσεται και ο πρώτος έχε δικαίωμα αναγωγής για το μέρος που του αναλογεί το οποίο θα είναι ίσο με το δικό του μέρος αν έχουν ίδια υπαιτιότητα ή δεν γνωρίζουμε την υπαιτιότητα.(αλλιώς μικρότερο ή μεγαλύτερο ανάλογα πάλι την υπαιτιότητα)

 

Διαζευκτική αιτιότητα:η ζημία προήλθε από ταυτόχρονες πράξεις που αποτελούν όλες δυνατούς αιτιώδεις όρους επαγωγής της ζημίας χωρίς να μπορεί να εξακριβωθεί ποια ακριβώς την προκάλεσε.

 

–Σε περίπτωση εκούσιας παροχής τρίτων προς τον παθόντα δεν χωρεί συνυπολογισμός ζημίας και κέρδους.Η ελευθεριότητα προς το θύμα δεν μπορεί να αποβεί σε όφελος του δράστη. Καμία μείωση του ποσού της αποζημίωσης.

Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση που η προδιάθεση του θύματος επεκτείνει τη ζημία.Ο δράστης ευθύνεται κανονικά για την εκτεταμένη ζημία. 

 

930 § 3 Ακόμα και αν το χρηματικό ποσό(νοσήλια) τα καταβάλλει ο ασφαλιστικός φορέας π.χ το ΙΚΑ, δεν απαλλάσσεται ο υπόχρεος προς αποζημίωση, Εν προκειμένω το ΙΚΑ υποκαθίσταται αυτοδικαίως στα δικαιώματα του θύματος,στην έκταση του ασφαλίσματος που κατέβαλε.

 

 

 

ΓΠΝ/1911 για τα αυτοκίνητα

Αστική αδικοπραξία (σωστότερα:ενοχή απευθείας από το νόμο)

Αντικειμενική ευθύνη ή ευθύνη από διακινδύνευση*

Ανεξάρτητα από την υπαιτιότητα πρέπει να αποκαταστήσει τη ζημία που προξένησε σε τρίτους το αυτοκίνητο κατά τη λειτουργία του.

+θετική ζημία (δαπάνες)

+διαφυγόν κέρδος (από τη στέρηση χρήσης)

 

*γνήσια αντικειμενική ευθύνη ανεξάρτητη από οποιαδήποτε υπαιτιότητα. Δεν χρειάζεται να οφείλεται καν σε άδικη πράξη. Αδιάφορος και ο καταλογισμός.

 

922 πρόστηση Έστω και χαλαρή η εξάρτηση ο προστηθείς από τον προστήσαντα. Ο προστηθείς πραγματώνει τους τυπικούς κινδύνους και καθήκοντα  της δραστηριότητας που του ανατέθηκε. Αυτά πρέπει να αποτέλεσαν το αναγκαίο μέσο για την επιχείρηση της ζημίας .Ο προστήσας ευθύνεται όσο και ο προστηθείς (όχι περισσότερο) ακόμα και αν η ευθύνη του δεύτερου είναι αντικειμενική ή ο προστηθείς ενήργησε »επ ευκαιρία», »εξ αφορμής» , »καθ υπέρβαση», »κατά κατάχρηση» της υπηρεσίας (εκτός αν ο τρίτος γνώριζε την κατάχρηση)Η ζημιογόνα πράξη πρέπει να μη μπορεί να υπάρξει χωρίς την πρόστηση πχ. μια διατεταγμένη διαδρομή με αυτοκίνητο

 

προστήσας→προστηθείς→υποπροστηθείς

└─────────────────┘

Απαλλαγή προστηθέντος όταν η ευθύνη του βάση της σύμβασης περιορίζεται μόνο σε δόλο και βαριά αμέλεια.

 

 

 

920 ειδική μορφή αδικοπραξίας Η διάταξη προστατεύει αυτοτελώς εκφάνσεις της προσωπικότητας όπως πίστη στο πρόσωπο ότι εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του/ φερεγγυότητα, επάγγελμα και δυνατότητα ανέλιξης , μέλλον, κοινωνικοοικονομική εξέλιξη.

 

Διάδοση εν γνώσει(ή με υπαίτια άγνοια) αναληθών ειδήσεων που εκθέτουν σε κίνδυνο τα παραπάνω.

Ν.1178/81 Αντικειμενική ευθύνη του ιδιοκτήτη του τύπου και άρθρο 4Ν 2328/1995 για ιδιοκτήτες ραδιοτηλεοπτικών σταθμών

 

Ζημία που προκαλείται : το άτομο προβαίνει σε έξοδα (διάψευση σε μμε) για να αποκαταστήσει τη φήμη του και χάνει επαγγελματικές ευκαιρίες (μια συνεργασία) λόγω της δυσφήμισης

Αξιώσεις :1.χρηματική αποζημίωση 2. άρση της προσβολής 3.παράλειψή της στο μέλλον

Γίνεται και in natura αποκατάσταση της ζημίας κατά το 297 εδ β ΑΚ

 

  • Αν η είδηση είναι αληθής ή έστω με αναληθείς λεπτομέρειες αλλά αληθής στα βασικά σημεία της → 919 ΑΚ

 

919 ΑΚ: ανήθικη πρόκληση βλάβης (διευρύνει τα 281)

Όταν 3ος  μη μέτοχος του ενοχικού δεσμού προσβάλλει (αλλά όχι ευθέως)το δικαίωμα κάποιου θίγοντας την ένταξή του στην περιουσία του δικαιούχου πχ. παρακίνηση οφειλέτη ή σύμπραξη μ αυτόν για αθέτηση ενοχικής υποχρέωσης

 

923 ΑΚ: ευθύνη εποπτεύοντος:ο εποπτεύων παραμελεί υπαίτια την υποχρέωση εποπτείας και κάποιος τρίτος ζημιώνεται– περιουσιακή και μη ζημία. Απαραίτητη η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ζημίας και της παραμέλησης υποχρέωσης εποπτείας. Όταν ζημιώνεται ο ίδιος ο εποπτευόμενος→

ευθύνη εποπτεύοντος βάσει 914 ΑΚ. (ή 335 επ.,830 επ) +διατάξεις οικογενειακού δικαίου

όταν ο εποπτευόμενος είναι δεκτικός καταλογισμού→ συνυπεύθυνος

Όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς σε δημόσια σχολεία→ 105ΕισΝΑΚ

στα ιδιωτικά με βάση τη σύμβαση

 

924 ΑΚ: γνήσια αντικειμενική ευθύνη του κατόχου ζώου Εξαίρεση για τα χρήσιμα ζώα όπου η παραμέλησης της υποχρέωσης δεν είναι υπαίτια. Άρα για ζώα που βοηθούν στο επάγγελμα,τη φύλαξη της οικίας ή τη διατροφή του κατόχου αρκεί να αποδειχτεί η μη ύπαρξη πταίσματος ως προς την εποπτεία και ο κάτοχος απαλλάσσεται. `

 

 

925 AK:Γνήσια αντικειμενική ευθύνη(από διακινδύνευση) ολική ή μερική πτώση κτίσματος

όποιος αποκομίζει τα οφέλη του κτίσματος είναι υπεύθυνος για την πτώση, ακόμα και αν αγνοούσε την κατάσταση ή δεν είχε υπαιτιότητα ή  καταλογισμό. Πιο συγκεκριμένα ο κύριος ή ο νομέας και ο επικαρπωτής,όχι ο ψιλός κύριος. Απαλλαγή υπάρχει στην περίπτωση που η πτώση οφείλεται σε ανωτέρα βία ή σε σκόπιμη ενέργεια τρίτου .Πρέπει να αποδειχτεί ότι δεν ευθύνεται η πλημμελής κατασκευή ή η ανεπαρκής συντήρηση. Στην ενοικίαση υπεύθυνος είναι ο εκμισθωτής όχι ο μισθωτής που είναι απλός κάτοχος.

 

Ευθύνη πωλητή

 

Α. Γενική υποχρέωση πρόνοιας και ασφάλειας στις συναλλαγές→η αθέτησή τους→ παράνομη συμπεριφορά (και διατάξεις για αδικοπραξίες 914 καθώς και ικανοποίηση για ηθική βλάβη 932).

Β. κατασκευαστική ατέλεια→πραγματικό ελάττωμα→ μη ανταπόκριση του πράγματος στη σύμβαση (διατάξεις για την πώληση).

Κρίσιμος χρόνος στις πωλήσεις είδους για την ύπαρξη του ελαττώματος είναι ο χρόνος πώλησης ενώ στις πωλήσεις γένους ο χρόνος μετάθεσης του κινδύνου

Κίνδυνος τυχαίας βλάβης ή καταστροφής: αυτός που έχει τη νομή .Κοινή απαλλαγή κατά το 380 μόνο πριν την παράδοση της νομής, πριν την μετάσταση δηλαδή του κινδύνου για τυχαία βλάβη ή καταστροφή.

 

Ν 2251/1994 άρθρο 6 γνήσια αντικειμενική ευθύνη του παραγωγού εκτός και αν το ελάττωμα προκλήθηκε από σφάλμα του πωλητή ή εκείνος μπορούσε/ όφειλε να το γνωρίζει (543 β ευθύνη πωλητή )

Πρέπει η ζημία να ξεπερνάει τα 500 ευρώ.

συρροή με διατάξεις για αδικοπραξία και ενδοσυμβατική ευθύνη .Εκ των προτέρων συμφωνίες αποκλεισμού ή περιορισμού της ευθύνης απαγορεύονται, μόνο εκ των υστέρων απαλλακτικές ρήτρες επιτρέπονται.

Έως τα 500 ευρώ→914 ΑΚ

Άρθρο 7 προστατεύεται και ο innocent bystander αυτός δηλαδή που μολονότι δεν είναι αγοραστής ελαττωματικού προϊόντος δικαιούται αποκατάσταση της περαιτέρω  περιουσιακής και μη* ζημίας του η οποία οφείλεται αιτιωδώς στο ελάττωμα.

 

*άλλα αγαθά που προστατεύονται :ζωή, σωματική ακεραιότητα, ιδιοκτησία.
Αδικαιολόγητος πλουτισμός 904 ΑΚ

 

Για αιτία που δεν ακολούθησε ή έληξε.

Πχ. κατάρτιση άκυρης εκποιητικής δικαιοπραξίας ή που ανετράπη εκ των υστέρων, καταβολή αχρεωστήτου, περιουσιακή επίδοση για μη νόμιμο σκοπό, αφηρημένη υπόσχεση χρέους κλπ.

Προσδιορισμός κρίσιμου χρόνου κατά τον οποίο πρέπει να σώζεται ολικά ή μερικά ο πλουτισμός ώστε να τεθεί θέμα απόδοσής του.

-πότε το μαθαίνει ο λήπτης

Αδικαιολόγητος πλουτισμός νοείται και η αδικαιολόγητη διατήρηση κυριότητας πχ.σε υπαναχώρηση από πώληση ή σε ανάκληση δωρεάς όπου δεν χωρεί διεκδικητική αγωγή γιατί η κτήση της κυριότητας έχει νόμιμη αιτία(το ενοχικό υπόβαθρο πάσχει).

 

Αντικείμενο του αδικαιολόγητου πλουτισμού είναι η αντικειμενική αξία του πράγματος χωρίς το υπερβάλλον που είναι απόρροια έκτατων περιστατικών ή γεγονότων έξω από τη συναισθηματική πορεία των πραγμάτων.

 

 

Στην πώληση το υπερβάλλον που επιτεύχθηκε χάρις στις εξαιρετικές ικανότητες του πωλητή είναι τμήμα του αδικαιολόγητου πλουτισμού που δεν βρίσκεται σε αιτιώδη σύνδεσμο με την επιβάρυνση της περιουσίας του θύματος και άρα δεν οφείλεται

Αν δεν το έχει μάθει ή δεν εξέλειψε ακόμα η νόμιμη αιτία βρισκόμαστε ΠΡΙΝ τον κρίσιμο χρόνο

Tότε σε περίπτωση που δαπανηθεί το ποσό που ήταν το αντικείμενο του αδικαιολόγητου πλουτισμού (ή το αντικατάλλαγμα που έλαβε από την πώληση του αντικειμένου) ο λήπτης δεν είναι πλέον πλουσιότερος και η μόνη περίπτωση που οφείλει είναι αν εξοικονομήθηκε δαπάνη.

Αν το ποσό δαπανήθηκε σε δραστηριότητα ενόψει της είσπραξής του (και σε αντίθετη περίπτωση ο λήπτης δεν θα προέβαινε στη δραστηριότητα) δεν οφείλει βάσει 909 ΑΚ.

 
ΜΕΤΑ τον κρίσιμο χρόνο δε νοείται απαλλαγή σε καμία περίπτωση.

 

-Οριστικοποιείται η αποδοτέα ωφέλεια είτε χάθηκε είτε σώζεται, ανεξάρτητα από την εξοικονόμηση δαπάνης  και οφείλεται κανονικά.

 

 

 

Α → Β→Γ

└────┘

913 αμεσότητα της περιουσιακής μετακίνησης δεν επηρεάζεται όταν ο αδικαιολογήτως πλουτίσας Β εις βάρος της περιουσίας του Α μεταβιβάζει με χαριστική πράξη το αντικείμενο στον τρίτο Γ. Ο Α δικαιούται να το αναζητήσει απευθείας από τον Γ. Ο τρίτος απαλλάσσεται μόνο στις επαχθείς πράξεις όπου δηλαδή έδωσε αντάλλαγμα.

 

 

ΚΑΤΑΔΟΛΙΕΥΣΗ ΔΑΝΕΙΣΤΩΝ

Προϋποθέσεις για αγωγή διάρρηξης (παυλιανή αγωγή)

 

  1. Απαλλοτρίωση από τον οφειλέτη με δόλο που κρίνεται στο πρόσωπό του ακόμα και αν αντιπροσωπεύεται από εν αγνοία δρώντα τρίτο (δόλος αντιπροσωπευόμενου 215 ΑΚ)

 

  1. Αξίωση δανειστή προγενέστερη της απαλλοτρίωσης. Δεκτό δικαίωμα διάρρηξης για μεταγενέστερη αξίωση αν αποδειχθεί ότι ο απαλλοτριώσας εκποιεί όλη του την περιουσία γιατί σκοπεύει στο μέλλον να καταστεί οφειλέτης έστω και αόριστου αριθμού δανειστών και μεριμνά έτσι να μην βρεθεί κανένα περιουσιακό στοιχείο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του.

 

  1. Ανεπάρκεια της υπόλοιπης περιουσίας του (εκτός αν έχουμε παροχή ορισμένη κατ είδος όπου απαλλοτριώνεται καταδολιευτικά σε 3ο το αντικείμενο της οφειλόμενης παροχής)

 

  1. Γνώση τρίτου για την καταδολιευτική πρόθεση του οφειλέτη –πρέπει να είναι θετική δεν αρκεί η άγνοια, ακόμα και από βαριά αμέλεια. Η γνώση συγκεκριμένων ατόμων τεκμαίρεται εκ του νόμου, ωστόσο το τεκμήριο είναι μαχητό. Εξαίρεση 942 (όπου η αιτία είναι χαριστική δεν χρειάζεται γνώση).

 

 

Συνήθως η απαλλοτρίωση συντελείται με πώληση ακινήτου. Χρόνος απαλλοτρίωσης με βάση το 1198 ΑΚ είναι ο χρόνος μεταγραφής η οποία δεν ενεργεί αναδρομικώς (αντίθετη η νομολογία) από την κατάρτιση του συμβολαίου.

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.