Πόλεμος των Άστρων και Διαστημικοί Δικηγόροι

γράφει ο Σπύρος Σκιαδόπουλος
Οι διατάξεις των διεθνών συνθηκών του διαστημικού δικαίου και παρεμφερείς πηγές του ΟΗΕ μπορούν να θεωρηθούν ως τα κύρια εργαλεία προσέγγισης των «αστρικών» διαφορών αν και παραδεδεγμένα πάσχουν από έλλειψη ενημέρωσης.  Το διάστημα αποτελεί κτήμα όλης της ανθρωπότητας, όπως αναγνωρίζει το άρθρο Ι της Σύμβασης περί Διαστήματος του 1967 ενώ γίνεται και πρόβλεψη για την ειρηνική χρήση του διαστήματος. Η στρατιωτική χρήση του διαστήματος απαγορεύεται μόνο σε ό,τι αφορά συγκεκριμένες μορφές, δηλαδή χρήση του διαστήματος για επιθετικούς σκοπούς, θέση σε τροχιά ή στάθμευση στο διάστημα όπλων μαζικής καταστροφής, απαγόρευση πυρηνικών δοκιμών και αποστρατιωτικοποίηση των ουρανίων σωμάτων. Οι διατάξεις αυτές ασφαλώς εξυπηρετούν την προστασία των τότε υπερδυνάμεων, καθώς θα υπήρχε ισοπλία σε περίπτωση πόλεμου μεταξύ πιο αναπτυγμένων και λιγότερο αναπτυγμένων κρατών, άρα και αμφίρροπο αποτέλεσμα. Πέρα από την γενεσιουργό σκοπιμότητα, η ύπαρξη των διατάξεων δεν μπορεί παρά να χαρακτιριστεί θετική.

Οι δορυφόροι που αναπαράγουν τις τηλεοπτικές μεταδόσεις, τα σήματα GPS κοκ αλλά και τα διαστημικά ταξίδια αποτελούν καταρχήν το στόχαστρο του διαστημικού δικαίου. Το κύριο πρόβλημα προς αντιμετώπιση είναι πως δεν υπάρχει ασφάλιση και εφόσον ανακύψουν προβλήματα – συγκρούσεις κτλ- έχουμε να κάνουμε με διαφορές εκατομυρίων , δυσαναλόγες για τις δυνάμεις των εταιριών . Το Convention on International Liability for Damage Caused By Space Objects του 1972 και η Συθνήκη του Διαστήματος του 1967 είναι αυτά που διέπουν τις δραστηριότητες των δορυφόρων.

Από την άλλη, τίθενται και ζητήματα κυριότητας πάνω σε ουράνια σώματα και ποιά μπορούν να χαρακτηριστούν τέτοια. Μπορεί να ακούγεται σχετικά υπερβολικό , αλλά τι θα συμβεί σε κάποια περίπτωση έρευνας-αναζήτησης-εξόρυξης ορυκτού πλούτου από κάποιον αστεροειδή; Ποιός έχει την κυριότητα; Αυτός που φτάσει πρώτος; Κανένας; Έχει ζητηθεί μάλιστα από την  NASA και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ζητήσει από τους δικηγόρους που ειδικεύονται στο διαστημικό δίκαιο, να ανανεώσουν το νομοθετικό πλαίσιο σε περίπτωση που ο άνθρωπος φτάσει σε άλλους πλανήτες. Ο διαστημό-δικηγόρος Michael Listner σε άρθρο του στο Space Safety Magazine, τονίζει ότι κανείς δεν έχει θεσπίσει νόμους κυριότητας που αφορούν την διαστημική εξερεύνηση. Η Κίνα και οι ΗΠΑ π.χ. δεν μπορούν να διεκδικήσουν την κυριότητα ενός αστεροειδή, αλλά οι ιδιωτικές εταιρίες μπορούν. Αμφίβολη η ορθότητα της άποψης, αλλά από την άλλη οι θεωρίες είναι τόσο καινούργιες που ακόμα τα ζητήματα δεν είναι νομικού χαρακτήρα, αλλά οντολογικού και πολιτικού. Η Planetary Resources από τη πλευρά της, λέει ότι οι αστεροειδείς δεν είναι «ουράνια σώματα» σύμφωνα με τη συνθήκη του 1967, καθώς οι μετεωρίτες οι οποίοι είναι αστεροειδείς που πέφτουν στη Γη, δεν καλύπτονται από αυτή.

Το αν το Διαστημικό δίκαιο αποτελέσει κλάδο του Ιδιωτικού-εμπορικού ή του Δημοσίου δικαίου ή εντελώς ξεχωρισό κλάδο μέλλει να κριθεί,  καθώς ούτε συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει, ούτε κάν αξιοπρεπείς αριθμός συγγραμάτων. Για την ώρα το περιοδικό Space Law της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μισισιπή εκδίδεται, και  τα άρθρα ασχολούνται ανάμεσα σε άλλα με τις ευθύνες σε περίπτωση θανατηφόρου ατυχήματος σε εμπορική διαστημική πτήση, διεθνές δίκαιο υποτροχιακών πτήσεων και δικαιώματα εξόρυξης για σεληνιακές αποστολές. Μάθημα για το διαστημικό δίκαιο, προσφέρει το Πανεπιστήμιο της Νεμπράσκα ενώ και σε περιορισμένο αριθμό άλλων νομικών σχολών περιλαμβάνονται παρόμοια μαθήματα στο πρόγραμμα σπουδών.

Ήρθε η ώρα οι δικηγόροι να ξεκινήσουν να βλέπουν Star Wars και Star Trek, καθώς υπάρχει πληθώρα πρακτικών προς άσκηση επί του διαστημικού δικαίου. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο ουρανός δεν θέτει τα όρια του νόμου πια.

 

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.