Οι ένορκες βεβαιώσεις και ο επιτρεπτός αριθμός χρήσης τους ανάλογα με τη διαδικασία που εφαρμόζεται

Γράφει η Δέδε Μαγδαληνήdiathiki_klhronomhthrio

Δύο είναι συνήθως τα προβλήματα που ανακύπτουν σε κάθε πολιτική δίκη: αφενός του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου κι αφετέρου της αλήθειας των πραγματικών γεγονότων των αναγκαίων για την εφαρμογή του. Τον κανόνα δικαίου ο δικαστής οφείλει να τον γνωρίζει οίκοθεν, να τον ερμηνεύει και, με βάση τα κατά την κρίση του αληθή πραγματικά γεγονότα, να τον εφαρμόζει ( iuranovitcuria). Τη γνώση όμως των συγκεκριμένων πραγματικών γεγονότων, της ατομικής δηλαδή περιπτώσεως, η οποία εν συνεχεία θα υπαχθεί στο πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ώστε να επέλθει η έννομη συνέπειά του, θα την αποκτήσει κυρίως με τη βοήθεια των διαδίκων κατά την αποδεικτική διαδικασία. Δικαίως άλλωστε η απόδειξη χαρακτηρίζεται ως η »ψυχή» της δίκης1.

Σύμφωνα, λοιπόν, με το νόμο, τα αποδεικτικά μέσα είναι η ομολογία, η αυτοψία, η πραγματογνωμοσύνη, τα έγγραφα, η εξέταση των διαδίκων, οι μάρτυρες, τα δικαστικά τεκμήρια και οι ένορκες βεβαιώσεις. Το άρθρο αυτό του κώδικα της Πολιτικής Δικονομίας (339 ΚΠολΔ.), τροποποιήθηκε πρόσφατα, με το Νόμο 3994/2011 εισάγοντας στα επώνυμα αποδεικτικά μέσα και τις ένορκες βεβαιώσεις. Πέρα από την εξέταση των μαρτύρων στο ακροατήριο, λαμβάνει χώρα και η εξέτασή τους ενώπιον Ειρηνοδίκη, Συμβολαιογράφου ή Προξένου. Πιο συγκεκριμένα, προς την κατανόηση του θεσμού των ενόρκων βεβαιώσεων μπορεί να βοηθήσει ο εξής στοιχειώδης ορισμός: ένορκη βεβαίωση αποτελεί η μαρτυρία τρίτου προσώπου διαφόρου των διαδίκων, η οποία δίδεται εκτός ακροατηρίου και χωρίς τη δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων από τους διαδίκους ή τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους, περιβάλλεται δε με τον τύπο δημοσίου εγγράφου που συντάσσεται από τον Ειρηνοδίκη, το Συμβολαιογράφο ή τον Πρόξενο. Περιττό σαφώς να αναφερθεί, ότι η ένορκη βεβαίωση χωρεί όπου χωρεί και η εμμάρτυρη απόδειξη εν γένει (βλ. άρθρα 393-414 ΚΠολΔ.).

Στο άρθρο 270 ΚΠολΔ. αναγράφονται και οι προϋποθέσεις παραδεκτού των ενόρκων βεβαιώσεων. Πρέπει να είναι τρεις το πολύ για κάθε πλευρά και λαμβάνονται υπόψη μόνο αν ο αντίδικος έχει κλητευθεί τουλάχιστον δύο εργάσιμες μέρες πριν τη βεβαίωση (στην αλλοδαπή η παραπάνω προθεσμία παρατείνεται στις 8 ημέρες). Ζήτημα που έχει απασχολήσει τη νομολογία, αποτελεί το γεγονός της υπέρβασης του ως άνω ορίου των τριών βεβαιώσεων από κάθε πλευρά. Στο σημείο αυτό καλό θα ήταν να ανατρέξουμε στη σχετική απόφαση 1712/2006 του Αρείου Πάγου κατά την οποία ρητώς απαγορεύεται στο δικαστήριο να λάβει υπόψη παραπάνω από τρεις ένορκες βεβαιώσεις για κάθε πλευρά, καθώς με αυτό τον τρόπο η απόφαση του δικαστηρίου καθίσταται αναιρετέα κατά το άρθρο 559 αριθμ.11 ΚΠολΔ., εφόσον λαμβάνει υπόψη ανεπίτρεπτο εκ του νόμου αποδεικτικό μέσο.

‘Ενορκες βεβαιώσεις προβλέπονται και στις ειδικές διαδικασίες, ήτοι στη διαδικασία των μισθωτικών διαφορών και διαφορών μεταξύ ιδιοκτητών και διαχειριστών ιδιοκτησίας κατ΄ ορόφους (άρθρο 650 κι επ. ΚΠολΔ.) καθώς και στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών (άρθρο 671 ΚΠολΔ.). Η βασική διαφορά τους με τις ένορκες βεβαιώσεις της τακτικής διαδικασίας είναι μία και πολύ απλή, η κλήτευση του αντιδίκου μπορεί να πραγματοποιηθεί τουλάχιστον πριν από 24 ώρες. Δεν απαιτείται να λάβει χώρα 2 μέρες πριν. Ωστόσο, στο πλαίσιο αυτών των ειδικών διαδικασιών δεν ισχύει ο αριθμητικός περιορισμός του άρθρου 271 ΚΠολΔ. To συγκεκριμένο γεγονός επιβεβαιώνει και η νομολογία με μία σειρά αποφάσεων του Αρείου Πάγου, οι οποίες δέχονται ως επιτρεπόμενα αποδεικτικά μέσα τις ένορκες βεβαιώσεις , ακόμα κι αν ξεπερνούν τις 3 στον αριθμό, με την αιτιολογία ότι για τις παραπάνω ειδικές διαδικασίες το θέμα ορίζεται στις ειδικότερες διατάξεις των άρθρων 650 και 671 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. (βλ. ΑΠ 318/2011, ΑΠ 875/2007, ΑΠ 160/2006AΠ 522/1999). Στην υπ’ αριθμ. 160/2006 ΑΠ όμως μνημονεύεται και η μειοψηφούσα άποψη ενός αρεοπαγίτη σύμφωνα με την οποία: Mε βάση το άρθρο 591 παρ. 1 ΚΠολΔ., όπως η διάταξη αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 19 του ν. 2915/2001 «Τα άρθρα 1 έως 590 εφαρμόζονται και στις ειδικές διαδικασίες, εκτός αν αντιβαίνουν προς τις ειδικές διατάξεις των διαδικασιών αυτών. Αν στις ειδικές αυτές διατάξεις δεν ορίζεται διαφορετικά». Από το περιεχόμενο της διάταξης αυτής προκύπτει με σαφήνεια, ότι στις ειδικές διαδικασίες έχουν εφαρμογή όλες οι διατάξεις της τακτικής διαδικασίας με εξαίρεση μόνο εκείνες που αντίκεινται στις ειδικές ρυθμίσεις που καθιερώνουν τα άρθρα 592 έως 681 ΚΠολΔ. Δηλαδή, αποκλείεται η εφαρμογή μιας διάταξης της τακτικής διαδικασίας όταν, ή στο μέτρο που το διαδικαστικό ζήτημα το οποίο αυτή ρυθμίζει, ρυθμίζεται διαφορετικά στις ειδικές διαδικασίες. Στο πλαίσιο αυτό η διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 270 ΚΠολΔ., όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 2915/2001, έχει εφαρμογή κατά το μέρος που τίθεται όριο στον αριθμό των ενόρκων βεβαιώσεων που κάθε πλευρά μπορεί να χρησιμοποιήσει, ή στον αριθμό την προς αντίκρουση τέτοιων βεβαιώσεων προσκομιζομένων, και στις ειδικές διαδικασίες. Και τούτο γιατί με τις διατάξεις που τις θεσπίζουν εκτός από τις ρυθμίσεις α) του άρθρου 591 παρ. 1 περ. δ ΚΠολΔ., που αφορά τον χρόνο προσκόμισης μετά τη συζήτηση αποδεικτικών μέσων, μεταξύ των οποίων και ένορκες βεβαιώσεις, για το σχολιασμό των αποδείξεων και β) των άρθρων 650 παρ. 1 και 671 παρ. 1 ΚΠολΔ. που επιβάλλουν την για τη λήψη της ένορκης βεβαίωσης, προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου προ 24 τουλάχιστον ωρώνουδεμία ειδική ως προς το εν λόγω ζήτημα, ρύθμιση γίνεται.

            Όσον αφορά την αντίκρουση των ενόρκων βεβαιώσεων, αυτή πρέπει να γίνεται μέσα σε προθεσμία 15 ημερών πριν τη δικάσιμο, σύμφωνα με τη συνδυασμένη ανάγνωση των άρθρων 270, 237 και 238 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Ένα ακόμα πολύ σημαντικό γεγονός στο θεσμό των ενόρκων βεβαιώσεων στο οποίο και κατά την προσωπική μου άποψη πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή μας, είναι το ότι οποιαδήποτε απόφαση δικαστηρίου έλαβε υπόψη ένορκες βεβαιώσεις, πρέπει να το μνημονεύει στο διατακτικό της διαφορετικά στοιχειοθετείται λόγος αναίρεσης ( άρ.55911 ΚΠολΔ.).

Επιπροσθέτως και σχετικά με τα ασφαλιστικά μέτρα, κατά την διάταξη του άρθρου 6901 ΚΠολΔ σε υποθέσεις που αφορούν ασφαλιστικά μέτρα είναι υποχρεωτική η προαπόδειξη και αρκεί η πιθανολόγηση των ισχυρισμών, ενώ κατά την διάταξη του άρθρου 6911 του ίδιου Κώδικα, που εισάγει στην διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων εν μέρει το ανακριτικό σύστημα, συνδυαζόμενο και με το συζητητικό σύστημα (άρθρο 106 ΚΠολΔ), το δικαστήριο μπορεί και αυτεπαγγέλτως να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για το σχηματισμό της κρίσης του και με την απόφασή του δέχεται ή απορρίπτει ολόκληρη ή εν μέρει την αίτηση.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι στην διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων είναι επιτρεπτή η λήψη υπ όψιν ένορκων βεβαιώσεων ανεξάρτητα από το αν έχει προηγουμένως κληθεί να παραστεί κατά την σύνταξή τους ο αντίδικος του επιμεληθέντος την σύνταξή τους, αφού αυτό επιβάλλει η ταχύτητα της όλης διαδικασίας που αποσκοπεί στην παροχή προσωρινής μόνον δικαστικής προστασίας με την έκδοση απόφασης προσωρινής αντίστοιχα ισχύος κατά το άρθρο 695 ΚΠολΔ.

Επιλογικά, από τα ως άνω εκτεθέντα, συνειδητοποιούμε πως ο θεσμός των ενόρκων βεβαιώσεων τείνει σταδιακά να επικρατήσει στην πρακτική. Ιδιαίτερα με τις τροποποιήσεις του Ν.2915/2001 αυξήθηκε η αξιοπιστία του ως αποδεικτικό μέσο, παρά την αρνητική κριτική που μέχρι τότε είχε δεχτεί. Ο περιορισμός του αριθμού των μαρτύρων και η έλλειψη δυνατότητας εξετάσεως μαρτύρων εκτός της έδρας των δικαστηρίων, είχαν δημιουργήσει στο τότε νομικό πλαίσιο έλλειμμα, για την πλήρωση του οποίου ήταν αναγκαία η γενίκευση του ιδιόρρυθμου αυτού αποδεικτικού μέσου. Υπό τη νέα ρύθμιση μάλιστα του Ν.3994/2011 που ενέταξε τις ένορκες βεβαιώσεις στα επώνυμα αποδεικτικά μέσα, διαβλέπουμε τη βούληση του νομοθέτη για πλήρη ΄΄απενεχοποίηση΄΄ του εν λόγω μέσου και απόκρουση των πυρών που μέχρι πρότινος είχε δεχτεί από τη θεωρία.

—————————————————————————————–

1: Perrot, Le droit a la prevue, στο Effectiver Rechtsschutz und verfassungsmaβige Ordnung, σ.95.

 

==============================================

* η Δέδε Μαγδαληνή είναι ασκούμενη δικηγόρος

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.