Ο νέος ΚπολΔ, η επιτάχυνση απονομής δικαιοσύνης και η αποχή των δικηγόρων

Γράφει ο Καδήρ Αϊκούτ

H Ελληνική δικαιοσύνη τα τελευταία 20 χρόνια τουλάχιστον πάσχει λόγω της αργοπορίας στην απονομή της, η οποία καθυστέρηση οδηγεί ακόμα και σε καταστάσεις αρνησιδικίας.  Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κλονίζεται η περί δικαίου αίσθημα των πολιτών αλλά να λειτουργεί κιόλας ως ανασχετικός παράγοντας της οικονομικής ανάπτυξης.  Ταυτόχρονα οι πολλές καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου πλήττουν βάναυση το διεθνές κύρος της χώρας μας ως κράτος δικαίου. Ο Έλληνας νομοθέτης στην προσπάθεια του για να επιλύσει αυτό το πάντοτε επίκαιρο πρόβλημα της καθυστέρησης απονομής δικαιοσύνης ακολούθησε και πάλι την πάγια τακτική του,  των τελευταίων δεκαετιών : αν δεν μπορείς ή δεν θέλεις να λύσεις το πρόβλημα, άλλαξε τουλάχιστον την εμφάνιση του νόμου. Η λύση που επέλεξε ήταν να αλλάξει ριζικά την εμφάνιση του Κώδικα Πολιτικής Διικονομίας. Ενδεικτικά παρακάτω αναφέρω κάποιες τροποποιήσεις που θα γίνουν και πως αυτές θα επηρεάσουν την καθημερινότητα δικηγόρων αλλά και πολιτών:

– Καταργείται η προφορική μαρτυρία ενώπιον του δικαστηρίου, δηλαδή πλέον ο δικαστής δεν θα κρίνει από την προσωπικότητα του μάρτυρα την αξιοπιστία του ίδιου και της κατάθεσης του,  αλλά από ένα έγγραφο (ένορκη βεβαίωση συγκεκριμένα η οποία θα λαμβάνεται ενώπιον συμβολαιογράφου ή γραμματεία δικαστηρίου). Δεν θα έχει δυνατότητα να εξετάσει και να διαπιστώσει  αν αυτά που διαβάζει τα λέει ένας αξιόπιστος μάρτυρας ή ένας αναξιόπιστος μάρτυρας. Το σημαντικότερο δεν θα μπορεί πλέον  να του υποβάλλει ερωτήσεις που θα του δημιουργούνται. Δεν θα μπορεί ο μάρτυρας να εξετάζεται από τον αντίδικο (ο οποίος ούτε και κατά τη διάρκεια λήψεως ένορκης βεβαίωσης μάρτυρα θα έχει δικαίωμα ερωτήσεων).  Αλλαγή υπάρχει και στο άρθρο 400 αφού καταργείται η διάταξη της παρ. 3 που ισχύει σήμερα και επομένως καταργείται η εξαίρεση της εξέτασης ως  μαρτύρων  των προσώπων που μπορεί να έχουν συμφέρον από τη δίκη. Επομένως πλέον μπορούν να εξετασθούν ως μάρτυρες και τα πρόσωπα αυτά.

– Καταργείται η δημοσιότητα των δικών και η ίδια η δίκη. Αν προηγουμένως οι πολίτες είχαν αμφιβολίες περί του τρόπου λήψεως των αποφάσεων τώρα θα κλονίζεται τελείως το περί δικαίου αίσθημα του.

–  Η διάσπαση της αρχής της μιας κατάσχεσης καθιστά πολυδάπανη και δυσχερή την άμυνα του οφειλέτη, δίνοντας στις τράπεζες κυρίαρχο ρόλο στο στάδιο της εκτέλεσης εξαιτίας της οικονομικής ισχύος τους και δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα δήθεν επιλύει.

– Αλλάζει το καθεστώς των πλειστηριασμών. Είναι προφανώς ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτελεί επιταγή της τρόικαςκαι των τραπεζών. Οι πλειστηριασμοί πλέον  θα γίνονται με διαδικασίες εξπρές. Σύμφωνα με το νέο σχέδιο, όλες οι πράξεις κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης θα συγκεντρώνονται σε μια πράξη (ανακοπή) για την άσκηση της οποίας προβλέπονται πλέον μόνο δυο στάδια, ένα πριν και ένα μετά τον πλειστηριασμό.  Επιπλέον προβλέπεται συγκεκριμένος προσδιορισμός του πλειστηριασμού το αργότερο εντός 8 μηνών από την ημέρα της κατάσχεσης  ενώ απλοποιείται και το σύστημα υποβολής προσφορών στον πλειστηριασμό.  Για τις τιμές (όπως έχει ήδη αναφερθεί) των ακινήτων  κατά τον πλειστηριασμό, αυτές θα είναι στα 2/3 της αντικειμενικής αξίας , στο δεύτερο στάδιο θα είναι στο 1/2 και μετά πάμε στο 1/3.  Δεδομέμου ότι έχουμε σήμερα 22/11/2014 και δεν έχει ανοίξει καν συζήτηση ακόμα για κατάθεση και ψήφιση νομοσχεδίου σχετικά με την προστασία της 1ης – κύριας κατοικίας από κατάσχεση & πλειστηριασμό για το 2015 νομίζω έρχονται fast track κατασχέσεις – πλειστηριασμοί ακινήτων, ακόμα δε και της 1ης – κύριας κατοικίας..

– Τα συναινετικά διαζύγια ή και άλλες υποθέσεις όπως αιτήσεις διόρθωσης των πρώτων εγγραφών του κτηματολογίου στην εκουσία δικαιοδοσία  (δηλαδή περιπτώσεις που έπρεπε να καταργηθεί πριν από πολλά χρόνια η προφορική διαδικασία αφού όλα προκύπτουν από έγγραφα) συζητούνται κανονικά στην έδρα !!!!  Κατά τα άλλα το ζητούμενο είναι η επιτάχυνση.  Η κατάργηση της συζήτησης στο ακροατήριο για τακτική διαδικασία σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου του νέου ΚποΛΔ κκρίθηκε αναγκαία από την αρμόδια νομοπαρασκευαστική επιτροπή που ανέλαβε το έργο βελτίωσης του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, καθώς η μακρόχρονη εφαρμογή του ισχύοντος έως σήμερα συστήματος κατέδειξε πως μόνο καθυστερήσεις προκαλούσε και στην ουσία δεν διευκόλυνε τη γρήγορη και ουσιαστική επίλυση των χιλιάδων αστικών διαφορών που φθάνουν κάθε χρόνο στα ελληνικά δικαστήρια.

–  Στην κρίση των δικαστηρίων θα είναι η προσωποκράτηση για ιδιωτικές διαφορές. Αυτό σημαίνει πως το δικαστήριο θα είναι εκείνο που θα κρίνει εάν ο οφειλέτης για αστικά ή εμπορικά χρέη αδυνατεί ή όχι να πληρώσει, προστατεύοντας τους οικονομικά αδύνατους από τη φυλακή.  Το μέτρο παραμένει μόνο σε ισχύ για εκείνους που, ενώ διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα ικανοποίησης του αντιδίκου τους, δεν το κάνουν εσκεμμένα, αποκρύπτοντας τα οικονομικά μέσα τους ή αρνούνται να συμμορφωθούν με δικαστικές αποφάσεις. Αντί να καταργηθεί τελείως ο θεσμός της προσωπικής κράτησης παραμένει δυστυχώς σε ισχύ και μετατρέπει τον άνθρωπο από υποκείμενο δικαίου σε αντικείμενο δικαίου. Μετατρέπει τον άνθρωπο και την ελευθερία του σε μέσο επίτευξης ενός σκοπού και με αυτόν τον τρόπο παραβιάζει κατάφορα το άρθρο 2 του Συντάγματος.

– Ο θάνατος των προσωπικών δικηγορικών γραφείων.  Για ποιο λόγο να απευθυνθείς σε έναν δικηγόρο επαρχίας όταν δεν θα υπάρχει προφορική διαδικασία, εξέταση μάρτυρα, αναβολή και ουδεμία επαφή δικηγόρου-δικαστή; Όλα θα γίνονται με δικόγραφα φασόν, φτηνότερα, από δικηγόρους (;) που θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους δια μέσου μεγάλων δικηγορικών εταιρειών.

Ως αντίδραση στις παραπάνω ρυθμίσεις του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδας είχε αποφασίσει αποχή από τα καθήκοντα των δικηγόρων από 19/11/2014 μέχρι 21/11/2014. Χθες 21/11/2014 η ίδια Ολομέλεια δίνοντας παράταση στην αποχή από 25/11/2014 έως και τις 5/12/2014 αποφάσισε ταυτόχρονα την πραγματοποίηση στις 2 και 3 Δεκεμβρίου πανελλαδικού δημοψηφίσματος στους 63 Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας για την έγκριση ή μη του νομοσχέδιου που επιφέρει ριζικές τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (απορώ πάντως αν απαιτείται δημοψήφισμα για κάτι που καταδικάζει σύσσωμα η νομική κοινότητα). Ο τρόπος αυτός όμως ως μέσο αντίδρασης δημιουργεί περισσότερα προβλήματα σε δικηγόρους αλλά και στους πελάτες τους, αντί να λύσει τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα. Οι υποθέσεις (εκτός από αυτές που παραγράφονται ή άλλες εξαιρετικές περιπτώσεις για τις οποίες χορηγούνται άδειες από τους οικείους δικηγορικούς συλλόγους) αναβάλλονται σε άλλους δικασίμους με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούνται οι πολίτες. Προβλήματα δημιουργεί και στους δικηγόρους, ιδίως τους νέους οι οποίοι καλούνται να πληρώσουν υπέρογκες ασφαλιστικές εισφορές, ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος, έξοδα γραφείου, ΕΝΦΙΑ και από την άλλη πλευρά να απέχουν από παραστάσεις σε δικαστήρια αφού κινδυνεύουν με πειθαρχική ευθύνη. Το άρθρο 23 όμως  του Συντάγματος που αναφέρεται σε δικαίωμα απεργίας αναφέρεται σε όσους απασχολούνται σε εξαρτημένη εργασία. Η αποχή δικηγόρων (είτε μερική είτε ολική) (οι οποίοι θεωρούνται ελεύθεροι επαγγελματίες)  από παράσταση σε δικαστήρια δεν εμπίπτει στην προστασία του άρθρου 23 του Συντάγματος. Οι αποφάσεις των δικηγορικών συλλόγων που κηρύσσουν αποχή των μελών τους από την άσκηση των εργών τους, πρέπει να  υπόκεινται σε περιορισμούς που επιβάλλουν τα άρθρα 20,παρ.1 του Συντάγματος, το άρθρου 6, παρ.1 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 5,παρ.1 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την επαγγελματική ελευθερία και το δικαίωμα για ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Δεν πρέπει να γεννάται πειθαρχική ευθύνη για μέλη δικηγορικών συλλόγων που δεν συμμορφώνονται με αποφάσεις που κηρύσσουν αποχή.

Τελειώνοντας πιστεύω ότι δεν θα έπρεπε  να επικαλούμαστε κράτος δικαίου χωρίς να κάνουμε τίποτα ουσιαστικό για το πετύχουμε και συγκεκριμένα με τη λογική της μετατόπισης των προβλημάτων και όχι της επίλυσής τους. Δεν φταίει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας ούτε κάποιος άλλος νόμος για τις καθυστερήσεις που σημειώνονται στην απονομή της δικαιοσύνης αλλά και ούτε οι δικηγόροι οι οποίοι καλώς ή κακώς απέχουν – απεργούν. Αντίθετα, τα αίτια της αργοπορίας κατά την απονομή δικαιοσύνης μπορούν να καταταχθούν ως εξής: α) έλλειψη δικαστικών λειτουργών, δικαστικών υπαλλήλων και υποδομών β) η δικομανία των Ελλήνων (η οποία πάντως τα τελευταία χρόνια λόγω της κρίσης και της αύξησης του κόστους πρόσβασης σε δικαιοσύνη έχει περιοριστεί γ) ευθυνόφοβες συμπεριφορές κάποιων δικαστών με αποτέλεσμα οι πολίτες να είναι αναγκασμένοι να προσφεύγουν στην προστασία ενδίκων μέσων και τέλος δ) η πολυνομία και κακονομία της διοίκησης . Για να λυθεί επομένως το πρόβλημα, οι αιτίες του οποίου είναι γνωστές, πρέπει: α) να αυξηθούν οι θέσεις στη σχολή δικαστών για δικαστές, εισαγγελείς και ειρηνοδίκες – το ίδιο και για δικαστικούς υπαλλήλους, κλητήρες, οι οποίοι πολλές φορές υπερβαίνουν το ωράριό τους για να εξυπηρετήσουν δικηγόρους και πολίτες, β) να αυξηθούν τα κονδύλια του προϋπολογισμού που προβλέπονται για ανάπτυξη υποδομών των δικαστικών μεγάρων γ) να επιλέξουν οι πολίτες εναλλακτικούς τρόπους / μεθόδους επίλυσης διαφορών (όπως είναι η διαμεσολάβηση) οι  οποίες αν χρησιμοποιηθούν μαζικά προσφέρουν τη δυνατότητα δραστικής μείωσης του όγκου των διαφορών που υποβάλλονται προς δικαστική επίλυση – πρέπει όμως να μπορούν να είναι φορείς των νέων  αυτών μεθόδων επίλυσης διαφορών οι δικηγόροι χωρίς να απαιτείται να πληρώνουν παράβολα, δίδακτρα, εξέταστρα και άλλα χαράτσια όπως εν προκειμένου συμβαίνει με τον θεσμό της διαμεσολάβησης. Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά πρέπει να γίνουν χωρίς να καταργείται στην ουσία η δίκη.  δ) κωδικοποίηση της νομοθεσίας για να εκλείψει η ασάφεια, η κακονομία και η πολυνομία – π.χ. σε υποθέσεις εργατικού δικαίου ασκούνται συνήθως ένδικα μέσα (έφεση ή αναίρεση) λόγω των αντικρουόμενων διατάξεων και τέλος ε) πιλοτικές δίκες και σε αστικές/ εμπορικές υποθέσεις –   σήμερα π.χ. προσδιορίζεται δικάσιμος από Ειρηνοδικεία της πρωτεύουσας για υποθέσεις υπερχρεωμένων νοικοκυριών για 2025-2030 η πλειοψηφία των οποίων είναι πανομοιότυπες (π.χ. μηδενικές καταβολές – χρόνια άνεργοι αιτούντες με προβλήματα υγείας κτλπ).

* ο Καδήρ Αϊκούτ είναι δικηγόρος

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.