Μπορεί να δικαστεί ο Πούτιν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο;

article-2572904-1C0772BF00000578-226_634x568Η κρίση στην Ουκρανία παρουσιάζει ιδιαίτερη ανησυχία για τις προοπτικές της ειρήνης, της ασφάλειας και της προσωπικής υπευθυνότητας στις εξωτερικές υποθέσεις. Η εισβολή της Ρωσίας στην κριμαϊκή περιοχή της Ουκρανίας εγείρει σοβαρά θέματα κράτους δικαίου και πιέζει τη δύναμη της διεθνούς ποινικής ευθύνης σε περιπτώσεις που αφορούν σε παραβιάσεις της εδαφικής κυριαρχίας των άλλων χωρών.

Ως εκ τούτου, ένα σημαντικό ερώτημα είναι, εάν ο Πρόεδρος της Ρωσίας Vladimir Putin παραβίασε το διεθνές ποινικό δίκαιο και μπορεί να δικαστεί προσωπικά για τις πράξεις του απ’ το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Ιστορικά, η προσωπική ευθύνη για διεθνή εγκλήματα είναι σχετικά πρόσφατη. Οι δίκες της Νυρεμβέργης, οι οποίες έλαβαν χώρα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δημιούργησαν ένα νέο προηγούμενο βάσει του διεθνούς δικαίου, σύμφωνα με το οποίο οι ιδιώτες μπορούν να καταστούν ποινικά υπεύθυνοι για τις πράξεις τους. Το γεγονός αυτό απομακρύνθηκε απ’ τον κανόνα της τιμωρίας των κρατών για τις ενέργειες των ηγετών τους κι εμπόδισε την ατιμωρησία δραστών που διέπραξαν μερικά απ’ τα πιο ειδεχθή εγκλήματα διεθνούς ανησυχίας.

Ο Ψυχρός Πόλεμος εμπόδισε τη δημιουργία κάθε είδους διεθνών ποινικών δικαστηρίων για 50 χρόνια μέχρι και την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν η διεθνής κοινότητα δημιούργησε τη δεκαετία του ’90 δικαστήρια για τις ωμότητες που διεπράχθησαν στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας και της Ρουάντα. Το αποκορύφωμα στην εξέλιξη του διεθνούς ποινικού δικαίου ήταν ένα μόνιμο δικαστήριο που θα δικάζει διεθνή εγκλήματα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Το καταστατικό του Δ.Π.Δ. συντάχθηκε στη Ρώμη το 1998 και τέθηκε σε νομική ισχύ το 2002.

Σκοπός του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου είναι να διώκει ποινικά δράστες «των πιο σοβαρών εγκλημάτων διεθνούς ανησυχίας «. Αυτά τα εγκλήματα είναι η γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και το έγκλημα της επίθεσης. Σχετικό με τις πράξεις της Ρωσίας είναι το έγκλημα της επίθεσης, το οποίο ορίζεται απ’ το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ως «ο σχεδιασμός, η προετοιμασία, η έναρξη ή η εκτέλεση πράξης με τη χρήση ένοπλης βίας από ένα κράτος κατά της εθνικής κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας ενός άλλου κράτους «. Αυτό τελεί σε συμφωνία με το άρθρο 2 (4) του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο υπαγορεύει ότι τα κράτη » πρέπει να απέχουν στις διεθνείς τους σχέσεις από την απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας κάθε κράτους «.

Έχει, λοιπόν, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δικαιοδοσία επί των πράξεων του Ρώσου Προέδρου Vladimir Putin ; Η απάντηση είναι όχι. Κατ’ αρχάς, το Δ.Π.Δ. έχει δικαιοδοσία μόνο για πράξεις τελούμενες από υπηκόους των κρατών- συμβαλλομένων μερών του καταστατικού του δικαστηρίου ή για πράξεις  που τελούνται στο έδαφος ενός κράτους- συμβαλλομένου μέρους. Ούτε η Ρωσία, ούτε η Ουκρανία υπέγραψαν τη συνθήκη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Όμως, το Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. έχει την εξουσία να παραπέμπει υποθέσεις στο Δ.Π.Δ., ανεξαρτήτως με το εάν ένα κράτος είναι μέρος συμβαλλόμενο ή όχι της συνθήκης. Ωστόσο, η Ρωσία είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας κι έχει δικαίωμα αρνησικυρίας σε οποιαδήποτε ψηφίσματα εναντίον των εθνικών της συμφερόντων.

Η Ουκρανία θα μπορούσε εθελοντικά να υπαχθεί στη δικαιοδοσία του Δ.Π.Δ. προσωρινά γι’ αυτό το θέμα, αλλά σοβαρά πολιτικά θέματα ανακύπτουν, όπως η νομιμότητα του ανατραπέντος Προέδρου της Yanukovych , ως ο εκλεγμένος Πρόεδρος της χώρας. Χωρίς σαφή δικαιοδοσία το Δ.Π.Δ. θα παραμείνει εκτός.

Πιο σημαντικό προβάλλεται το γεγονός πως το Δ.Π.Δ. δεν έχει καμία δικαιοδοσία επί του εγκλήματος της επίθεσης,  μέχρι τουλάχιστον το έτος 2017 και κατόπιν μιας περαιτέρω ψηφοφορίας των κρατών- μερών. Όταν συνετάχθη το καταστατικό του Δ.Π.Δ., το έγκλημα της επίθεσης συμπεριλαμβανόταν (στα εγκλήματα της δικαιοδοσίας του ), αλλά δεν καθορίστηκε ή δεν τέθηκε σε νομική ισχύ μέχρι να γίνει εκ νέου ψηφοφορία των κρατών- μερών για την τροποποίηση του καταστατικού. Τα κράτη – συμβαλλόμενα μέρη ψήφισαν κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης  στην Ουγκάντα το 2010 να συμπεριλάβουν το έγκλημα της επίθεσης, αλλά καθυστέρησαν τη νομική του ισχύ για ακόμη 7 χρόνια.

Το διεθνές ποινικό δίκαιο ουδεμία δυνατότητα έχει να δικάσει τον Putin ή άλλους για τις πράξεις στην Κριμαία. Το δικαίωμα αρνησικυρίας της Ρωσίας και η έλλειψη δικαιοδοσίας του Δ.Π.Δ. εμποδίζουν την απονομή δικαιοσύνης για τα θύματα των οποιoνδήποτε πράξεων επίθεσης, τις οποίες τέλεσε ο Πρόεδρος Putin. Διεθνώς επιβαλλόμενες κυρώσεις ή στρατιωτική επέμβαση είναι οι μόνες ρεαλιστικές διαθέσιμες οδοί, ενώ οι πολιτικές ανησυχίες περί ενόπλων συγκρούσεων μ’ ένα πυρηνικό έθνος θα έπρεπε να πείσει τους διεθνείς ηγέτες να προτιμήσουν τα πρώτα και όχι το τελευταίο.

Πηγή: Newsobserver

Μετάφραση & Επιμέλεια είδησης: Χρυσάνθη Καρβουνιάρη

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.