‘’ Der Fachanwalt“, ο ειδικευμένος δικηγόρος στη Γερμανία

Γράφει ο Δημήτρης Καδόγλου

 

Μιας και απέχουμε από τη δουλειά μας μεταξύ άλλων και για τα «δίκαια» της κοινωνίας, θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε σ’ αυτά θεωρώ, και την απαίτηση της κοινωνίας προς παροχή ποιοτικών δικηγορικών υπηρεσιών προς αυτήν.
Και ο δρόμος της ποιοτικής παροχής υπηρεσίας, καλήν κακώς, είναι μονόδρομος και περνά δια της εξειδίκευσης.

Η οποία όμως δεν υπάρχει. Τουλάχιστον όχι στην Ελλάδα. Και δεν μιλάμε για την προτίμηση κάποιου δικηγόρου να ασχοληθεί με κάποιον συγκεκριμένο τομέα της νομικής, αμπαλάροντας τις γνώσεις του με ένα μεταπτυχιακό ή κάποιο διδακτορικό. Ούτε για τον δικηγόρο που θέλει , έχοντας την πελατειακή πολυτέλεια, να επιλέξει να αφοσιωθεί αποκλειστικά και μόνο σ’ έναν τομέα του δικαίου.

Αναφέρομαι σε «τίτλο επαγγελματικής ειδίκευσης» από κάποια θεσμική αρχή (θα δούμε στη συνέχεια από ποιόν και με ποια κριτήρια), ο οποίος όχι μόνο θα διαπιστεύει τις εξειδικευμένες θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις επάνω σε κάποιον ή σε κάποιους τομείς του δικαίου, αλλά και θα επικαιροποιείται ο τίτλος αυτός κάθε τόσο από την ίδια την αρχή που τον απένειμε αρχικώς.
Η επικαιροποίηση του τίτλου ειδίκευσης, δηλ. κατά πόσο ο δικηγόρος εξακολουθεί να κατέχει στο χρόνο ειδικές γνώσεις πάνω στον τομέα του δικαίου, διακρίνει τον τίτλο αυτόν από τους μεταπτυχιακούς τίτλους, αφού αφενός οι τελευταίοι απονέμονται άπαξ και διατηρείται η ισχύς τους εφ’ όρου ζωής, ανεξαρτήτως αν ο δικηγόρος δεν έχει ασχοληθεί ποτέ μετά ξανά στον επαγγελματικό του βίο πάνω στον τομέα του μεταπτυχιακού, και αφετέρου, πιστοποιεί και τις πρακτικές μας γνώσεις πάνω στο αντικείμενο.

Η όλη η ιστορία της ανάγκης των εξειδικεύσεων μπορεί βέβαια να τεθεί εκ προοιμίου υπό φιλοσοφική /κοινωνιολογική αμφισβήτηση, επιρρώνοντας το λατινικό ρητό „Purus mathematicus, purus asinus“. Που στα καθ’ ημάς μεθερμηνευόμενων σημαίνει ότι, όποιος κατέχει μόνο έναν συγκεκριμένο τομέα γνώσης, δεν ξέρει απολύτως κανέναν τομέα γνώσης. Ο ειδικός της γνώσης καθίσταται δυστυχής αχθοφόρος, προσηλωμένος εξ ανάγκης στο δικό του δέντρο της γνώσης, αδυνατώντας να δει το δάσος της γνώσης. Κάτι τέτοιο θα έβρισκε αντίθετο τον Νίτσε που έλεγε ότι η εξειδικευμένη γνώση είναι πηγή δυστυχίας.
Ωστόσο η κοινωνική και οικονομική αξία της εξειδίκευσης σήμερα δύσκολα αμφισβητείται. Σε μια εποχή της κατακερμάτισης της γνώσης, ο μη ειδικός καθίσταται ως κάτι το εξωτικό, κάποιος που δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστικός αφού ξέρει «μόνο» λίγο απ’ όλα, εν αντιθέσει με κάποιον ειδικό, που μπορεί να ξέρει μόνο ένα πράγμα, αλλά αυτό το κατέχει άριστα.
Ειδικά στον τομέα της νομικής επιστήμης με τον τεράστιο όγκο της και το ολοένα και αυξανόμενο εύρος του πεδίου δράσης της, με τη δημιουργία συνεχώς νέων πεδίων εφαρμογής, η εξειδίκευση των δικηγόρων καθίσταται ως μια εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση οικονομικής επιτυχίας.
Και ακριβώς ο κατακερματισμός της γνώσης πάνω στον οποίο βασίζεται η εξειδίκευση, αποτελεί σε τελική ανάλυση, επιταγή του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος, ο οποίος έχοντας ως σημαία του την ανταγωνιστικότητα , πρέπει εξ ορισμού να επιθυμεί τον κατακερματισμό της γνώσης αφού αν ξέρουμε όλοι λίγα απ’ όλα, δύσκολα επιτυγχάνεται ανταγωνιστική παραγωγή (γνώσεων, προϊόντων κλπ). Γι’αυτό στις προηγμένες καπιταλιστικά χώρες, ένας καθηγητής πχ. μαθηματικών του πανεπιστήμιου του Harvard, έχει την ηθική πολυτέλεια να μην γνωρίζει φερ’ ειπείν, ποίος ήταν ο Μαγγελάνος, αφού είναι «μόνο» ιδιοφυΐα στα μαθηματικά.

Στα καθ’ ημάς λοιπόν και δη στην εξειδίκευση των δικηγόρων, η Γερμανία ως προεξάρχουσα καπιταλιστική δύναμη εντός της Ευρώπης, πιστή και προσηλωμένη στο δόγμα της ανταγωνιστικότητας, καθόρισε τις προϋποθέσεις της εξειδίκευσης των δικηγόρων θεσμοθετώντας την έννοια του Fachanwalt, δηλ. του ειδικευμένου δικηγόρου. Σκοπός της θέσπισης, η τεκμαιρόμενη καλύτερη ποιότητα παροχής υπηρεσιών από το δικηγόρο και άρα προς όφελος των καταναλωτών.

Ο χαρακτηρισμός του Fachanwalt είναι ένας τίτλος που απονέμεται σε γερμανό δικηγόρο, ο οποίος πιστοποιεί τις ιδιαίτερες θεωρητικές γνώσεις και την εμπειρία του πάνω σ’ έναν συγκεκριμένο τομέα του δικαίου (§43 BRAO, = ομοσπονδιακός κανονισμός των δικηγόρων). Οι προϋποθέσεις απόκτησης και τήρησης του τίτλου, καθορίζονται στην Fachanwaltsordnung , FAO ( κανονισμός περί εξειδικευμένων δικηγόρων).

Προς το παρόν υπάρχουν είκοσι τομείς δικαίου στους οποίος ο δικηγόρος δύναται να αποκτήσει κάποιον τίτλο εξειδίκευσης (έως τρεις κατά το μέγιστο). Σύμφωνα με στατιστική που διεξήχθη από τον ομοσπονδιακό δικηγορικό σύλλογο της Γερμανίας, (ναι υπάρχει και τέτοιος εκεί), σήμερα περίπου το 25 % των δικηγόρων έχει αποκτήσει τουλάχιστον έναν τίτλο εξειδίκευσης.

Διαδικασία απονομής και προϋποθέσεις

Ο τίτλος εξειδίκευσης απονέμεται από τον εκάστοτε δικηγορικό σύλλογο σύμφωνα με τις διατάξεις της FAO. Για τον σκοπό αυτό έχουν συσταθεί ειδικές επιτροπές εντός του συλλόγου , που ασχολούνται με την απονομή των εν λόγω τίτλων εξετάζοντας τις υποβληθείσες αιτήσεις μετά δικαιολογητικών των ενδιαφερομένων. Εν συνεχεία υποβάλλουν σχετική πρόταση ενώπιον του Δ.Σ του συλλόγου ο οποίος και αποφασίζει για την απονομή ή όχι του τίτλου.
Για να μπορέσει κάποιος δικηγόρος λοιπόν να υποβάλλει τη σχετική αίτηση απονομής του τίτλου , θα πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις:

1. Να είναι τουλάχιστον τρία χρόνια δικηγόρος με πραγματική άσκηση δικηγορίας.
2. Να έχει και να αποδεικνύει ειδικές θεωρητικές γνώσεις πάνω στον ενδιαφερόμενο τομέα δικαίου
3. Να κατέχει πρακτική εμπειρία πάνω στον συγκεκριμένο τομέα δικαίου.
4. Να πετύχει στην προφορική εξέταση ενώπιον της επιτροπής του δικηγορικού συλλόγου για την απονομή.

Οι θεωρητικές γνώσεις πιστοποιούνται μετά από παρακολούθηση ειδικών σεμιναρίων πάνω στον επιλεγόμενο τομέα δικαίου, διάρκειας περίπου 120 ωρών, που πραγματοποιούνται είτε από τον ίδιο τον δικηγορικό σύλλογο, είτε από πιστοποιημένα ιδιωτικά ινστιτούτα που έχουν συσταθεί ακριβώς γι ‘αυτό το λόγο. Στην παρακολούθηση των θεωρητικών μαθημάτων εμπεριέχονται και γραπτές εξετάσεις / διαγωνίσματα, στα οποία πρέπει οπωσδήποτε να πετύχει ο εξεταζόμενος δικηγόρος προκειμένου να λάβει εν συνεχεία το πιστοποιητικό θεωρητικής επάρκειας πάνω στον τομέα δικαίου.
Σημειωτέον ότι, τα θεωρητικά μαθήματα είναι επ’ αμοιβή, (γύρω στα 1000 ευρώ για όλο το πρόγραμμα διδασκαλίας των 120 ωρών) είτε πραγματοποιούνται αυτά από το σύλλογο , είτε από τους παραπάνω ιδιωτικούς φορείς.

Όσον αφορά την πιστοποίηση της πρακτικής εμπειρίας που αποτελεί την τρίτη προϋπόθεση απονομής, ο κανονισμός (FAO), προβλέπει οτι ο δικηγόρος πρέπει να έχει χειριστεί τουλάχιστον έναν προβλεπόμενο αριθμό υποθέσεων πάνω στον ενδιαφερόμενο τομέα, που κυμαίνεται ανάλογα με τον εκάστοτε τομέα. ‘Έτσι για παράδειγμα όποιος επιθυμεί να αποκτήσει τον τίτλο της εξειδίκευσης πάνω στο φορολογικό δίκαιο, θα πρέπει να προσκομίσει λίστα με 50 χειρισθείσες υποθέσεις πάνω σ’ αυτόν τον τομέα. Άλλος, που θέλει να λάβει τον τίτλο πάνω στο δίκαιο της πτώχευσης, θα πρέπει να έχει χειριστεί πριν από την υποβολή της αίτησης, 120 υποθέσεις πτωχευτικού δικαίου.

Καθίσταται φανερό ότι, ο νέος δικηγόρος κατά κανόνα δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να υποβάλλει αίτηση απονομής τίτλου ειδίκευσης, μιας και δεν θα έχει χειρισθεί τον προαπαιτούμενο αριθμό υποθέσεων.
Τέλος να σημειωθεί ότι, αφού αποκτήσει κάποιος των πολυπόθητο τίτλό, είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί ανά έτος ένα προβλεπόμενο αριθμό ωρών σε σεμινάρια της ειδικότητάς του, προκειμένου να έχει το δικαίωμα να διατηρεί τον τίτλο. Σύμφωνα με τις τρέχουσες απαιτήσεις, ο ελάχιστος αυτός αριθμός είναι κατά μέσο όρο, η παρακολούθηση 10 ωρών κατ’ έτος. Σε περίπτωση που ο δικηγόρος δεν προσκομίζει την εν λόγω βεβαίωση παρακολούθησης, θα του αφαιρείται ο τίτλος εξειδίκευσης.

Τομείς εξειδίκευσης:
Οι τρέχοντες τομείς εξειδίκευσης για τους οποίους απονέμεται ο τίτλος του Fachanwalt είναι:
Αγροτικό δίκαιο (agriculural law)
Τραπεζικό δίκαιο και δίκαιο κεφαλαιαγοράς
Εργατικό δίκαιο
Δίκαιο δόμησης και αρχιτεκτόνων
Κληρονομικό δίκαιο
Οικογενειακό δίκαιο
Δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας
Εμπορικό και εταιρικό δίκαιο
Πτωχευτικό δίκαιο
Δίκαιο πληροφορικής
Ιατρικό δίκαιο
Δίκαιο μισθώσεων και ιδιοκατοίκησης
Κοινωνικό δίκαιο
Ποινικό δίκαιο
Φορολογικό δίκαιο
Δίκαιο μεταφορών
Δίκαιο τηλεπικοινωνιών
Δίκαιο οδικής κυκλοφορίας
Ασφαλιστικό δίκαιο
Διοικητικό δίκαιο

Όπως προσημειώθη, σήμερα έχει αποκτήσει τίτλο εξειδίκευσης ένα 25 % των δικηγόρων στη Γερμανία και ο αριθμός των ενδιαφερομένων βαίνει αυξανόμενος με ραγδαίους ρυθμούς. Ο λόγος είναι προφανής: Σύμφωνα με στατιστική έρευνα που διεξήχθη προς λίγων ετών στη Γερμανία, το 80 % των πολιτών δηλώνει ότι, θα εμπιστευόταν την υπόθεση του σε κάποιον ειδικευμένο δικηγόρο παρά σε κάποιον που δεν φέρει τίτλο εξειδίκευσης. Αντίστοιχες είναι φυσικά και οι αμοιβές των ειδικευμένων δικηγόρων σε σχέση με τους μη δηλούντες κάποια ειδίκευση.
Εξ’ όσων μπορώ να γνωρίζω, σήμερα, στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης υπάρχει η υποχρέωση συνεχούς επαγγελματικής ειδίκευσης των δικηγόρων.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση.

 

 

* ο  Δημήτρης Καδόγλου είναι δικηγόρος Ορεστιάδας

Share This Post

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.